"Nhìn phố trơ trọi… bỗng ứa nước mắt. Con đường Đồng Khởi có vài khoảnh xanh ở công viên Chi Lăng, ở công viên trước Nhà Hát Lớn… từ gần trăm năm nay thế là không còn nữa"
Đối với tôi và nhiều người, những hàng
cây cổ thụ ở Hà Nội, Sài Gòn không chỉ là cây xanh, mà còn là kỷ niệm,
ký ức, là nỗi nhớ là hồn vía của đô thị, nơi nhiều người từng sống, đang
sống và đến đây kiếm sống! Sống lâu ở đô thị, mỗi hàng cây mỗi góc phố
mỗi căn nhà đường phố trở nên thân quen, nó mang lại cảm giác bình yên
của một đô thị “đáng sống”, dù cuộc sống vẫn còn quá nhiều bề bộn.
Chiều nay đi qua đầu đường Lê Lợi trông
thấy cảnh những cây cổ thụ bị cưa ngọn cưa thân một cách vội vã, lạnh
lùng… Nhìn phố trơ trọi… bỗng ứa nước mắt. Con đường Đồng Khởi có vài
khoảnh xanh ở công viên Chi Lăng, ở công viên trước Nhà Hát Lớn… từ gần
trăm năm nay thế là không còn nữa. Mấy tòa Vincom mọc lên, Eden biến
mất, tòa nhà cổ 5 tầng đối diện Vincom cũng bị san bằng rồi. Chưa biết
đẹp ở đâu (và có đẹp không?) nhưng một phần ký ức rất đẹp của Sài Gòn đã
vĩnh viễn ra đi.
Có
phải cứ hiện đại là phải trả giá bằng cách triệt hạ thiên nhiên như thế
này không?! Sài Gòn đã không còn gì của 300 năm, bây giờ những gì của
100 năm cũng sắp mất hết! Nếu vì hiện đại mà chỉ biết chặt cây cổ thụ,
chỉ đập cũ xây mới, mà không hề có sự cố gắng giữ lại lịch sử thì có lẽ
công việc quản lý đô thị của các sở này ngành nọ, của việc quy hoạch với
kiến trúc thật quá dễ dàng!
Đô thị khác nông thôn chính là ở chỗ, mỗi
cây xanh trên phố khi trồng khi chặt đều được tính toán cẩn thận, nhất
là khi nó đã gần trăm năm tuổi, lại ở trung tâm thành phố, nơi mà có thể
coi là tiêu biểu cho đô thị Sài Gòn được xây dựng hơn 100 năm qua. Hàng
cây trên đường phố đô thị không phải như trong cái vườn nhà quê mà khi
cần trồng rau hay cơi nới nhà của có thể đốn chặt vài cây ăn trái, trừ
khi đó là cây trồng với mục đích để lấy gỗ xây nhà. Ở đô thị mà chỉ coi
cây thuần túy là cây nên nhiều người đã nói rằng, để có một thành phố
hiện đại, để có giao thông hiện đại thì đánh đổi như thế cũng được! Điều
đáng nói là người dân thành phố không hề thấy, không hề biết chính
quyền đã có một sự cố gắng để tìm giải pháp nào khả dĩ giữ lại, hoặc
trồng lại cây ở đâu đó. Chặt luôn là tiện nhất! Với lý do “hiện đại” nên
bao di tích bao cảnh quan là cái hồn của đô thị đã bị phá hoại. Người
Sài Gòn mai này còn có gì để nhớ để nói về lịch sử Sài Gòn?
Hay là thôi, Sài Gòn cứ là của những
người lạnh lùng đến đến rồi đi, vô cảm lên rồi xuống, chẳng cần phải là
Sài Gòn của bao người từng ở, đang ở, từng đến đây và đang yêu quý Sài
Gòn mỗi ngày…
Ông bà mình luôn ví cây với người: “Dụng
nhân như dụng mộc”, “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ich trăm năm
trồng người”. Nhìn cách trồng cây có thể biết cách “trồng người”. Nhìn
cách đối xử với cây có thể biết con người có được quý trọng hay không.
Hình như luôn có sự tương đồng như thế.
Tôi đang làm một nghiên cứu về Khảo cổ
học đô thị và việc bảo tồn cảnh quan di sản văn hóa Sài Gòn, nhưng e
rằng, khi làm xong thì có lẽ những di sản của Sài Gòn không còn gì nữa.
Chẳng lẽ lại cực đoan đến mức mong đừng ai cho vay tiền để “hiện đại
hóa” thành phố, vì khi có nhiều tiền nhưng sự hiểu biết và tính nhân văn
không tương xứng thì… những gì đã mất đi không bao giờ có thể làm lại
và thay thế được, vì đó chính là một phần lịch sử thành phố.
Nguyễn thị Hậu
Theo FB Nguyễn thị Hậu
 |
| Những cổ thụ trăm năm đã/đang/sẽ... trăm tuổi về trời ! |
 |
| Những người tình trăm năm của SG đã ra đi. |
