Bửu Ý, người bạn thiết


buu_y
BỬU Ý
Ta sẽ đến đứng bên bờ nước cũ  
Ngó bên kia vườn biếc lá hoa lừng
(Bùi Giáng)


Tôi quen và thân với Bửu Ý tử cuối thập niên 50 ở Huế cho đến bây giờ. Đó là một người bạn giỏi Pháp văn và tài hoa hết mực. Thời trung học đã học qua các trường Providence, Lycée Français ( Huế tú tài I ) Lycée Yersin – Đà Lạt ( tú tài II ban Triết ). Từ 1957 đến 1960 học Đại Học Văn Khoa Huế. Tốt nghiệp cử nhân văn chương Pháp, vào dạy ở trường Quốc Học, Phan Chu Trinh – Đà Nẵng… Là một giáo sư, một dịch gỉả tài hoa, uy tín. Bửu Ý còn là một nhà văn. viết kịch và vào Sài Gòn làm báo, tiếp tục đi dạy từ năm 1963 đến năm 1969, phụ trách trông coi tạp chí Mai do ông Hoàng Minh Tuynh mời, một tạp chí khổ lớn giống Khởi Hành, rất nhiều tác giả nổi tiếng sau này đã đăng bài ở đó. Và dạy tại trường trung học công giáo Saint-Thomas và Đại Học Vạn Hạnh.

Sau 1975 dạy ở Đại Học Sư Phạm Huế và một thời gian dài làm trưởng khoa ngoại ngữ của trường.
 

Năm 1988 đi tu nghiệp ở Besançon – Pháp và năm 1992 được Đại Học Paris 7 ( Jussieu ) mời qua dạy về văn chương Pháp hiện đại . Trở về Việt Nam được cử giữ chức khoa trưởng Khoa Tiếng Pháp – Đai Học Sư Phạm Huế, nhận chức giáo sư thưc thụ ( 1994 ) cho đến 2005 thì  nghỉ hưu.

buu_y-paris-1988
 

Bửu Ý
Musée du Louvre – Paris 1988


Những năm 1969 đến 1975 ở Huế, viết và dịch nhiều sách, đồng thời dạy môn Thẩm mỹ học và kịch nghệ tại trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Huế và Quốc Gia Âm Nhạc, Viện Đại Học Duyên Hải Nha Trang.

Với số lượng sách dịch đáng kể, hơn 15 tác phẩm văn học Pháp hiện đại, những bài khảo luận, những sách mới xuất bản gần đây, đủ để cho một sinh viên làm một luận án về một dịch giả xuất sắc  hay những nhà phê bình văn chương có thể tổng kết và phân tích. Với tôi viết về Bửư Ý là viết về một người bạn thiết với bao kỷ niệm. Những kỷ niệm này có thể để thêm vào cho những ngưòi nghiên cứu, phê bình biết thêm về một tác giả lẫy lừng mà lâu nay ít được khơi dậy. Chỉ gần đây nhân nói chuyện vui qua e-mail, Siphani – người bạn thân của chúng tôi ở Paris – nói Quán Văn có số đặc biệt về Đinh Cường, về Lữ Quỳnh mà sao không có số Bửu Ý. Một ý kiến thật hay và dễ thương làm sao.

Khi ở bệnh viện về

Tĩnh vật hoa sơn dầu trên canvas đinhcường
Tĩnh vật hoa
sơn dầu trên canvas
đinhcường

Đi về đón gió long lanh
(Bùi Giáng)
Khi ở bệnh viện về trời mưa tối mịt
hai ngày nằm nhà nhớ bạn thân quen
vẫn loanh quanh cũng chỉ mấy người
luôn cám ơn tấm lòng, nâng niu để sống


khi tỉnh dậy thấy Phạm Cao Hoàng đứng
tay cầm chậu hoa lan tím. cháu Thiên Kim
mặc áo manteau đỏ đi cùng bố vào thăm
hôm sau mới về nhà Nguyễn Tường Giang gọi

Nguyễn Minh Nữu gọi rồi đến bấm chuông
luộm thuộm quá không ai ra mở cửa
Nguyễn Quang gọi nhiều lần, Phùng Nguyễn gọi
chao ơi tình bè bạn, cho tôi mau gượng dậy

ở xa chị Nguyệt Mai @ hỏi qua cháu Giang
Lữ Quỳnh phone tôi trả lời cho Quỳnh yên tâm
từ Đà Nẵng Nguyễn Quang Chơn, Quế Hương
từ Sài Gòn Nguyễn Quốc Thái gởi tôi cho Chúa

Đỗ Hồng Ngọc hỏi sao phải nằm dưỡng lâu
và ở Huế, Duyên Tùng vừa gặp Bửu Ý
chụp chung tấm hình gởi tôi làm vui
tôi chỉ còn biết ghi nơi đây lời cám ơn
đến những người bạn đã an ủi tôi khi nằm bệnh…

Virginia, December 26, 2014
Đinh Cường

Khi người nghệ sĩ xuống đường


image
Thật khó tưởng tượng nổi đêm cuối cùng của cuộc Cách Mạng Dù ở đường Harcourt Road tại khu Admiralty, khi hàng ngàn cảnh sát Hồng Kông được trang bị tận răng đánh đập, bắt bớ… những người biểu tình, trong đám đông quả cảm đó, có cả nữ ca sĩ Denise Ho (Hà Vận Thi). Mặc một chiếc áo thun đen và tay cầm chiếc dù vàng, gần như không trang điểm, người nữ ca sĩ lừng danh của dòng Canto-pop này bị lôi đi cùng với nhiều người khác, lẫn trong tiếng hô uất nghẹn của giới sinh viên đòi dân chủ “rồi chúng ta sẽ quay trở lại”.

Đêm cuối ấy, đã có khoảng 10.000 người tham dự và chứng kiến, họ chọn cách chấp nhận cuộc đàn áp để ghi vào lịch sử nhân loại, như một chứng cứ ô nhục về một chế độ độc tài. Những giọt nước mắt của người biểu tình đã rơi trong đêm đó, từ những những người vô danh cũng như của những người rất nổi tiếng.

Không khác gì số phận của các ngôi sao như Châu Nhuận Phát, Lưu Đức Hoa, Lương Triều Vỹ, Hoàng Thư Sinh… Giờ đây tên của ca sĩ Denise Ho đã nằm trong danh sách đen của Bắc Kinh, bị coi như những kẻ cứng đầu và nguy hiểm. Họ sẽ bị ngăn cấm, bị đe doạ… trong cuộc sống ngày thường cũng như có thể bị ám hại  bởi chính quyền của ông Tập Cận Bình trong nay mai. Với người nữ ca sĩ 37 tuổi này, có lẽ cô đã hình dung trước tất cả mọi thứ khó khăn nhất sẽ đến, nên chọn lựa của cô là dứt khoát đứng về phía giới đấu tranh đòi dân chủ cho Hồng Kông. Tờ L.A Times mô tả rằng khó ai tin được rằng người nữ ca sĩ từng có đến 15 giải thưởng âm nhạc, sự nghiệp rất vững chắc này lại len lỏi trong đám người biểu tình, tranh phục đơn sơ nhất, để cất tiếng đấu tranh, chấp nhận rủi ro từ việc Bắc Kinh tức giận và trả thù hèn hạ.

Đi thăm Bọ Lập


Huy Đức
Tối qua, khi nghe tin nhà văn Nguyễn Quang Lập chính thức bị khởi tố theo điều 88, Bộ Luật Hình sự, bị tạm giam 4 tháng với phê chuẩn của Viện kiểm sát, ba bạn văn lão thành của anh, nhà thơ Nguyễn Duy, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường, nhà phê bình Ngô Thảo đã quyết định thăm nuôi Nguyễn Quang Lập lần thứ nhất.

Đúng 8:00 sáng 18-12-2014, taxi đưa ba nhà văn tới số 4 Phan Đăng Lưu - nơi giam giữ nhà văn Nguyễn Quang Lập -; nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường phải ngồi xe lăn (ảnh 1). Tại phòng "tiếp dân", ba nhà văn được một sĩ quan trực ban - sau khi hội ý khá lâu - cho biết: Thủ trưởng cơ quan An ninh Điều tra đi họp, Phó thủ trưởng không có quyền tiếp.
anh

Sĩ quan trực ban này cũng chính thức thông báo: Nhà văn Nguyễn Quang Lập đã bị khởi tố tối qua, 17-12-2014, nên từ nay, việc thăm nuôi không thể nào du di như trong thời hạn 9 ngày tạm giữ (ảnh 2). Đi thăm nuôi Nguyễn Quang Lập nhưng chỉ gặp được vợ anh, chị Hồ Thị Hồng. Mấy ngày nay chị Hồng cũng cứ phải chầu chực ở số 4 Phan Đăng Lưu chờ tin chồng (ảnh 3).

Cũng tối qua, nhà thơ Nguyễn Duy tốc hành "sản xuất" nhãn mác gắn lên một chai rượu gốc Làng Vân gửi riêng Nguyễn Quang Lập. Nhà thơ cho rằng: "Thằng Lập nó chỉ có một tội duy nhất là uống rượu, mình 'tiếp tay' cho cơ quan điều tra có thêm 'chứng cứ' và thằng Lập thì có thứ rượu mà lâu nay nó vẫn ưa thích nhất. Chắc ở trong đó nó thèm rượu lắm". Thế nhưng, cơ quan điều tra đã không cần "chứng cứ" do nhà thơ Nguyễn Duy cung cấp (ảnh 4), ông đành ôm cái túi xách có chai rượu Làng Vân về, uống một mình (Ảnh do nhà phê bình Ngô Thảo và nhà thơ Nguyễn Duy cung cấp).

NGUỒN : Blog Trương Huy San

Nhà văn Nguyễn Quang Lập bị truy tố vì điều 88

HOÀ VÂN

Tin giờ chót do nhà báo Nguyễn Quang Vinh, em ruột ông, vừa đưa lên Facebook: nhà văn Nguyễn Quang Lập đã bị khởi tố theo điều 88 về tội Tuyên truyền chống Nhà nước, tạm giam 3 tháng.
Bộ luật hình sự Việt Nam ghi như sau:
Điều 88. Tội tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam:

  1. Người nào có một trong những hành vi sau đây nhằm chống Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười hai năm:

    a) Tuyên truyền xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân;
    b) Tuyên truyền những luận điệu chiến tranh tâm lý, phao tin bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân;
    c) Làm ra, tàng trữ, lưu hành các tài liệu, văn hoá phẩm có nội dung chống Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

  2. Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ mười năm đến hai mươi năm.

Như nhiều người đã nhận xét, cùng với điều 79  ( tội "hoạt động nhằm lật đổ chính quyền"), điều 258 (tội "lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân"), điều 88 này chủ yếu là một công cụ của đảng CSVN nhằm trấn áp trí thức, bịt miệng mọi công dân dám tố cáo những chính sách và những hành vi phản dân hại nước của nhà cầm quyền. Không cần lấy ví dụ xa xôi, việc bắt và khởi tố nhà văn - blogger Nguyễn Quang Lập xảy ra gần như đồng thời với việc Uỷ ban Kiểm tra TƯ biểu quyết "thống nhất đề nghị Ban Bí thư xem xét thi hành kỷ luật ông Trần Văn Truyền bằng hình thức cảnh cáo" (xem tin VietnamNet). Thử hỏi, giữa một ông Tổng Thanh tra Chính phủ ăn cắp của dân hàng tỷ đồng với một nhà văn chỉ làm việc viết lách, thêm chuyện đăng lại trên blog của mình những bài viết về thời sự (phần lớn trên mặt báo chính thống, nếu không thì cũng công khai trên internet), " làm một người lái đò nhỏ chở con thuyền SỰ THẬT đến với dân, chỉ vậy thôi, không có gì khác ", giữa hai người đó ai là người có hành động "xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân" ? ai là người "gây hoang mang trong nhân dân" ? Với hai biện pháp, "kỷ luật cảnh cáo" ông Truyền mà bắt giam nhà văn Nguyễn Quang Lập, Nhà nước này có đang chính mình "phỉ báng chính quyền nhân dân" và "gây hoang mang trong nhân dân" ?
Được tin bạn mình bị khởi tố, nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo viết trên FB của ông :
Nếu nhìn nhà văn bằng con mắt cảnh sát, đọc nhà văn bằng tư tưởng độc tài thì không bao giờ thấy văn cả. Nếu cứ thế thì có thể sẽ xảy ra một vụ NHÂN VĂN GIAI PHẨM THỨ 2 trong cũng một chế độ. Đảng đã rất đau vì vụ NVGP nửa thế kỷ trước đã làm tổn hại nhiều văn tài, triết gia, giáo sư nổi tiếng, tổn hại thanh danh chế độ. Hãy tránh xa vết xe đổ một thời."
Các ông Nguyễn Phú Trọng, Trương Tấn Sang, Nguyễn Tấn Dũng đều có thể ra lệnh cho bộ máy công an thả ngay nhà văn Nguyễn Quang Lập, nếu không muốn sa vào vết xe đổ của thời kỳ đen tối ấy. Liệu một ai trong họ có thể có cái dũng cảm để hồi tâm mà có được hành động cứu mình, đồng thời là "cứu chế độ" như vậy? 
Thú thực, người viết mấy dòng này không mấy tin vào "phép lạ" ấy, nhưng cứ phải nêu ra câu hỏi, một là để tránh có người cho rằng bài viết quá đen tối, hai là biết đâu...

Nguồn: diendan.org

Chỗ Của Một Nhà Văn Không Phải Ở Trong Tù

Huy Đức

Cho đến 16:00 chiều nay, 15-12-2014, khi chị Hồ Thị Hồng yêu cầu, cơ quan An ninh Điều tra vẫn không trình ra được phê chuẩn của Viện kiểm sát về việc tiếp tục giam giữ chồng chị. Theo đúng Luật, nhà văn Nguyễn Quang Lập phải được ra khỏi trại giam từ lúc 9:00 sáng nay, tính từ thời điểm anh bị mất tự do ngay khi đang ở trong nhà mình (anh bị đưa vào tù từ lúc 14:00 ngày 6-12-2014).
Nguyễn Quang Lập đến với thế giới blog rất tình cờ. Tai nạn giao thông vào năm 2001 thực sự là một biến cố lớn lao trong đời anh. Nó biến một người đàn ông ở độ tuổi 40s đầy năng lượng thành một người tàn phế. Anh hôn mê suốt ba tháng và nhiều tháng sau đó gần như chỉ nằm một chỗ.
Bạn Nguyễn Thanh Sơn (Nguyen Thanh Son) đưa anh sang Singapore. Sau khi khám, các bác sĩ ở đó nói thật với anh, y học bó tay, chỉ một cách có thể giúp cải thiện là tự anh luyện tập. Những năm sau đó, Nguyễn Quang Lập bắt đầu một hành trình đầy khát vọng: Anh tập đi từng bước, từng bước... Cả khu tập thể Linh Đàm (Hà Nội) không ai nhận ra cái hình hài xiêu vẹo, lê lết từng tấc đó là nhà văn Nguyễn Quang Lập một thời hào hoa. Họ quan sát cách rèn luyện của anh và gọi anh là "Ông Kiên Trì".
Khi đã có thể đi lại được, Nguyễn Quang Lập vẫn phải xa dần những cuộc tụ tập bạn bè. Bởi, từ Linh Đàm ra Phố khá xa, anh chỉ có thể di chuyển bằng taxi trong khi, tiền đâu! Cô độc nhưng Nguyễn Quang Lập rất ghét khách tới thăm. Cái phong bì, ký cam và những gương mặt nghiêm trọng chỉ khẳng định anh là một người bệnh tật. Sau những giờ luyện tập, Nguyễn Quang Lập một mình trở về với từng trang viết.
Từ cuối tháng 3-2005, Yahoo mở dịch vụ blog 360; khi nó có mặt ở Việt Nam, Nguyễn Quang Lập được con cái khuyến khích chơi blog. Khi tôi ghé thăm anh ở khu tập thể Linh Đàm, Nguyễn Quang Lập chỉ căn hộ vắng tanh, lạnh lẽo, nói: "Con đi học, vợ lo buôn bán từ sáng tới tận 10 giờ đêm. Tôi tìm niềm vui qua những âm thanh lao xao của tiếng còm (comments)".
Thân khuyết tật nhưng tâm hồn lành lặn; có lẽ ít ai có thể cống hiến những trang viết dí dỏm, tinh tế và đầy lạc quan như những gì Bọ - Nguyễn Quang lập - đã làm trong giai đoạn này.
Nhưng cũng chính blog đã giúp Nguyễn Quang Lập nhận ra sứ mệnh lớn hơn của nhà văn trước một đất nước càng đi càng bế tắc. Nếu chỉ để "mua vui", Bọ có đủ đơn đặt hàng từ các báo để thu về mỗi tháng 4-5 chục triệu. Các ban biên tập và các "fans" của những "chuyện đời vớ vẩn" vừa rất đông lại chẳng ai lo "nhạy cảm" khi chơi với Bọ. Nhưng, Nguyễn Quang Lập đã không chỉ nghĩ tới mình.
Vào thời điểm trước khi bị bắt, blog của Nguyễn Quang Lập thường xuyên có khoảng 1000 "visitors". Lúc nào cũng có một nghìn người đọc và chờ đợi các bài viết mới đưa lên blog Quê Choa. Chúng ta cứ tưởng tượng, trước mặt người đàn ông nửa người bị liệt ấy là "quảng trường" của một nghìn người.
Nguyễn Quang Lập biết, chỉ có lưỡi dao dân chủ mới có thể phẫu thuật được những khối u đang di căn trong lòng chế độ này. Nhưng, như một trí thức có trách nhiệm, anh chỉ sử dụng "quảng trường" đó để truyền đi những tiếng nói ôn hòa nhất, đánh thức ý thức công dân trong các bạn đọc, gồm cả những người đang phụng sự Chế độ.
Trước sau, Nguyễn Quang Lập vẫn chỉ là một nhà văn. Một nhà văn làm gì cũng với tinh thần lãng mạn. Blog chỉ là một cuộc chơi tạm thời, văn chương mới là sự nghiệp trọn đời của Nguyễn Quang Lập.
Trong khoảng ba năm gần đây, chúng ta thấy rất ít bài viết riêng của ông; bởi, ba năm qua là khoảng thời gian Nguyễn Quang Lập viết nhiều nhất. Ít ai có thể biết, Bọ chỉ dành ít phút giữa những trang viết để "post" bài. Hai cuốn tiểu thuyết đã được Nguyễn Quang Lập hoàn thành chỉ vài tuần trước khi anh bị bắt.
Từ lâu Bọ Lập đã muốn chuyển giao blog Quê Choa để tập trung viết văn nhưng như nhà văn Phạm Thị Hoài nói, Quê Choa chỉ có vai trò khi nó là tiếng nói ở bên trong.
Khi các bloggers khác như Trương Duy Nhất, Phạm Viết Đào, Anh Ba Sàm (Nguyễn Hữu Vinh) bị bắt, Nguyễn Quang Lập biết nguy hiểm đang cận kề. Nhưng cũng chính lúc này, anh quyết giữ gìn blog. Nguyễn Quang Lập hiểu, Quê Choa không còn thuộc về một mình anh, nó là tiếng nói ít ỏi còn lại của lề dân. Anh không có quyền tự mình bịt mồm nó.
Năm 2011, khi nghe tin có một ông thầy ở chùa Quang Minh (Bình Phước) có thể chữa được bệnh bại liệt, Nguyễn Quang Lập tìm mọi cách để gặp thầy. Cho dù lý trí của anh nhắc nhở rằng, không thể có điều kỳ diệu đó, Nguyễn Quang Lập vẫn rất háo hức. Anh lấy bàn tay phải đỡ bàn tay trái mềm nhũn lên, mắt sáng rực khi nói tới việc đầu tiên bàn tay ấy sẽ làm khi có thể lại cầm, nắm được. Nhưng ông thầy Bình Dương đã không thực sự có phép mầu.
Khi nói về chính trị, thỉnh thoảng mắt Bọ Lập cũng sáng lên. Nguyễn Quang Lập hy vọng Nhà nước này vẫn có thể lắng nghe những tiếng nói lương tri để hồi phục các tính năng của nó. Vụ bắt bớ làm tôi nhớ đến bàn tay mềm nhũn của Bọ Lập. Đấy là di chứng của chấn thương sọ não chứ không phải chấn thương ở chân tay.
Nguyễn Quang Lập không phải là một nhà bất đồng chính kiến. Anh không có ý định làm chính trị hay làm cách mạng. Không phải vì anh sợ hãi, anh không làm, đơn giản vì anh chỉ là một nhà văn.
Nguyễn Quang Lập chưa bao giờ có ý định làm một anh hùng. Dù những gì anh cống hiến ở Quê Choa là một sự hy sinh quả cảm. Bịt miệng một tiếng nói ôn hòa như blog Quê Choa chỉ có giá trị tự lên án. Nhà tù không phải là nơi dành cho một nhà văn muốn bày tỏ ý kiến một cách ôn hòa. Hãy trả tự do cho nhà văn Nguyễn Quang Lập.

Nguồn FB Trương Huy San

Một con thuyền

Phạm Thị Hoài

Năm ngoái, anh Lập đề nghị tôi đứng tên phụ trách Quê Choa. Đó là thời điểm Nghị định 72 chuẩn bị có hiệu lực. Quê Choa đã tự điều chỉnh, như nhiều lần trước đó. Lúc chỉ đăng bài của chính Bọ. Lúc tạm đóng phần bình luận của độc giả, rồi mở lại, rồi đóng hẳn. Lúc thêm chế độ đánh giá bài, rồi lại bỏ. Lúc tạm dừng đăng bài, chỉ điểm tin từ báo chí nhà nước và một số hãng tin lớn quốc tế. Lần này, chủ trang thận trọng kèm lời ghi xuất xứ: “Bài của tác giả gửi Quê Choa” và tin cậy vào sự ủng hộ của bạn bè. Trang của anh, ngoài nội dung thông tin, còn có thể coi là một hàn thử biểu đo thời tiết chính trị ở Việt Nam. Thời tiết thoáng đãng hơn, không khí cởi mở hơn, Quê Choa xông pha hơn, đăng lại cả bài của những tác giả bị nhà nước Việt Nam khóa chặt trong danh sách đen. Mây mù bắt đầu kéo lên, Quê Choa nhẹ nhàng lui lại một bước, hai bước, có khi cả ba bước. Anh Lập là tất cả, chỉ trừ cực đoan.

Các nhà báo, blogger bị « bắt khẩn cấp »

Nhân vụ các blogger Hồng Lê Thọ, Nguyễn Quang Lập bị bắt mấy ngày gần đây, điểm qua một vài khuôn mặt các nhà báo, blogger bị đàn áp, tù đày trong những năm qua.


Hai vụ bắt blogger trong tuần qua nhắc lại : ở Việt Nam, dù là một nước hoà bình từ nhiều thập kỉ nay, nghề viết lách (nhà văn, nhà báo, blogger) vẫn là một nghề nhiều nguy hiểm. Công cụ đàn áp người viết thì nhiều, nhưng nổi bật phải kể đến Điều 258 của Bộ luật Hình sự năm 1999, sửa đổi năm 2009 (dưới đây sẽ gọi tắt là "điều 258").
Điều này đề ra « tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân ». Khung hình phạt của nó là « phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm, trong trường hợp nghiêm trọng thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm ».  
Với cách viết mơ hồ, chung chung, đi ngược hẳn các nguyên tắc luật pháp thông thường đòi hỏi sự rõ ràng, phân minh, điều 258 hiển nhiên chỉ giao quyền cho Nhà nước « xử » những người công khai phản kháng những chính sách, hành xử, của Nhà nước và đảng cầm quyền (từ « tổ chức » trong tội danh). Ngay cả từ « công dân » ở đây cũng chỉ có thể - và đã xảy ra một lần – là một công dân « bình đẳng hơn những (công dân) khác », theo cách nói của George Orwell trong Trại Súc vật, nói cách khác, là những công dân có chức có quyền ở một cấp « không nhỏ ». Các trường hợp « xâm phạm lợi ích » của phó thường dân (xin lỗi, « công dân ») khác dĩ nhiên thuộc phạm vi của Luật dân sự, Nhà nước chẳng hơi đâu mà hình sự hoá chuyện ông X « xâm phạm lợi ích » của bà Y nếu bà này không thuộc bộ máy. Mục tiêu ở đây « cao » hơn : bóp nghẹt mọi đòi hỏi tự do ngôn luận, tự do báo chí.
Một khía cạnh nữa, tuy kỹ thuật nhưng cho thấy rõ hơn mục tiêu bóp nghẹt đó. Lần giở lại những thông tin được đưa ra trong các vụ bắt bớ vì điều 258, người ta thấy toàn là các vụ « bắt khẩn cấp », như thể những người bị bắt chuẩn bị bỏ trốn hoặc mới có hành động gì nguy hiểm, phải ngăn chặn ngay, nhưng cơ quan điều tra lại chẳng hề đưa ra được chứng cớ nào để chứng minh hai khả năng ấy – kể cả những « chứng cớ » nguỵ tạo như kiểu « hai bao cao su đã qua sử dụng » trong vụ Cù Huy Hà Vũ ! Mới đây, trong hai vụ bắt các blogger Hồng Lê Thọ và Quê Choa Nguyễn Quang Lập, công an còn sáng tạo ra khái niệm « bắt quả tang (đang không làm gì !) ». Nói theo ngôn ngữ của công an : không có thủ đoạn hèn hạ nào mà « chúng tao » không dám làm, bắt là bắt thôi, đừng ai hỏi vì sao, vô ích.
Ai là đối tượng mà điều 258 nhắm tới ?

Tiên nhân anh Tiến Hợi làm khổ Bác


Nguyễn Quang Lập



Nghệ sĩ Tiến Hợi
 
Lâu ngày không đến Nhà Hát Kịch Hà Nội, hôm nay đến chẳng gặp ai, chỉ gặp mỗi Tiến Hợi. Nó hỏi có vở mới không ông, mình nói không. Nó nói từ ngày tôi đóng vai nhà thơ trong kịch "Sám Hối" của ông, quay đi quay lại cả chục năm rồi. Bao nhiêu lần ông có vở mới tôi chẳng có vai.
Mình nói đùa ông kinh doanh vai Bác Hồ đủ no rồi, cần gì vai khác. Nó bảo hồi này có ma nào thuê tôi đóng Bác Hồ nữa đâu. Tôi sực nhớ sau bộ phim "Hà Nội Mùa Đông 1946" của Đặng Nhật Minh, đúng là không ai thuê Tiến Hợi đóng vai Bác Hồ nữa thật.
Chẳng phải bây giờ Tiến Hợi không còn giống Bác Hồ nữa, hay thủ vai kém, mà tự nhiên thế, cả kịch lẫn phim đều vắng bóng nhân vật Bác Hồ.

Nhập kho




nguyen_quang_lap

Nhà văn Nguyễn Quang Lập

 

Sáng nay mình thăm Quê Choa. Gõ, cửa không mở. Google sốt sắng dựng trang trắng báo điềm chẳng lành. Băng qua đường nhập vào lề phải, VnExpress đưa tin cụt ngắn: 6/12 cơ quan an ninh điều tra công an TPHCM đã vừa bắt ông Nguyễn Quang Lập. Không thông báo lý do. Ông sinh năm 1956, từng theo học Đại học Bách khoa, có nhiều kịch bản điện ảnh đoạt giải như Đời Cát, Thung Lũng Hoang Vắng…
Quê Choa luôn hiển thị những bài giá trị. Mình thường ghé vào và từng nhặt được một bài thơ hay, còn nhớ cho tới hôm nay. Đó là bài Vô Cùng của Hoàng Nhuận Cầm:

"tất cả chúng ta thật lòng nói dối
tất cả chúng ta áo đẫm mồ hôi
tất cả chúng ta căn nhà chật chội
giữa cõi vô cùng vô tận mà thôi

tất cả chúng ta đều bị theo dõi
tất cả chúng ta sắp bị bắt rồi
tất cả chúng ta như bầy chó đói
ngửa mặt lên trời hóng bóng trăng rơi

tất cả chúng ta đều không vô tội
mỗi đêm một tờ giấy trắng mồ côi."

Nhà văn Nguyễn Quang Lập chủ trang Quê Choa bị "bắt quả tang, tạm giam hình sự"

Sáng thứ bảy 6.12.2014, năm sáu công an đã đột nhập căn hộ B505, Lô B2, Chung cư Hoàng Anh Gia Lai, 37 đường Nguyễn Văn Hưởng, Phường Thảo Điền, Quận 2 Thành phố Hồ Chí Minh. Đó là nhà riêng của vợ chồng nhà văn Nguyễn Quang Lập, thường được biết dưới cái tên quen thuộc Bọ Lập từ khi anh mở trang mạng Quê Choa (hiện nay không truy nạp được).

Theo bà Hồ Thị Hồng (vợ nhà văn), "Sáng nay lúc 9 giờ có một đoàn người bảo là công an bấm chuông gọi vào nhà, có một ông bảo vệ bảo là 'cô ơi, cho xem cái phòng chống chữa cháy nhà cô'. Sau đó thấy 5, 6 người hùng hục chạy vào cơ, tôi nói 'có chuyện gì mà chạy vào hối hả thế', một lúc sau họ bảo là bọn tôi bên công an điều tra xét hỏi cần khám xét và có lệnh bắt anh Lập : "Trên blog của anh Lập có một số bài vở coi như là có ý đồ chống lại đảng và nhà nước, cho nên bọn tôi phải kiểm tra máy móc."
"Anh Lập nói đấy các anh, tất cả bài vở của tôi đều nằm trong máy, các anh, mời các anh vào kiểm tra ở trong máy chứ ngoài ra không có ở đâu hết. Họ vào kiểm tra và in ra một số bài, khám đến đó xong họ xét hỏi, xét hỏi anh Lập thời gian từ 9 giờ đến 2 giờ (chiều) thì họ bảo là bây giờ anh Lập phải bắt đi đến Phòng Điều tra xét hỏi của Công an Thành phố để cho họ làm việc và mang theo áo quần và các thứ cá nhân." (BBC).

Bi ca cho kỷ nguyên cộng sản

Bản dịch Hoàng Ngọc Biên
ADAM ZAGAJEWSKI
(1945~)

Đấy là một cảnh vật màu xám, những dãy nhà thấp
như những miếng thịt nhồi, hay những khối đúc bê-tông,
cảnh vật mênh mông, trẻ con mới ra đời đã chết; nhiều đồng phục, mưa,
những dòng sông hững hờ không biết mình trôi về đâu,
bụi, những thần linh xô-viết với hai mí mắt sưng to,
mùi chát của xăng dầu, mùi dìu dịu của buồn chán,
những chuyến xa lửa dơ bẩn, buổi bình minh với những quầng đỏ.

Đấy là một cảnh vật hẹp với những mùa đông bất tận,
như giữa mùa ra lá của đám những cây đoạn già cỗi, là nơi sống
của chim sẻ và các thứ dao cắt và sự hận thù, và những chồi non phản trắc;
những con đường cong vòng trong làng, những bãi cỏ hẹp; trong công viên,
trên ghế băng, có người bấm ngón tay lên những phím đàn xếp
và trong một khoảnh khắc, người ta có thể hít thở không khí
nhẹ hơn cơn mệt.

Đấy là một phòng đợi bốn vách tường nâu xám,
đấy là một toà án, đấy là một phòng khám; một văn phòng
có những chiếc bàn sụp đổ dưới sức nặng của hồ sơ
với những cái gạt tàn đầy ắp tàn xỉ và bụi.
Đấy là sự câm lặng hay những loa tăng âm thét gào.
Đấy là một căn phòng đợi nơi con người phải
đợi suốt cả một đời để được sinh ra.

Những mối tình thoáng qua của chúng ta, sống bất tận,
những tiếng cười lớn, những lời mai mìa, những thắng lợi của chúng ta,
có lẽ còn suy mòn nữa trong một đồn bót cảnh sát
ở biên giới một tấm bản đồ, ở mép bìa óc tưởng tượng.
Đấy là những tiếng nói của người chết, là tóc của những người chết.
Đấy là thời kế đo những đam mê của chúng ta,
đấy là thời gian đầy ắp cái trống rỗng.

Đấy là một cảnh vật đen, chỉ riêng núi non là màu lam
và cầu vồng nghiêng. Không hứa hẹn chẳng hi vọng,
nhưng chúng ta sống trong đó và chúng ta không phải là người lạ.
Đời sống là thứ người ta cấp cho chúng ta.
Đấy là sự kiên nhẫn nhợt nhạt như nước đá.
Đấy là sự âu lo vác đầy tội lỗi. Là sự can đảm
nặng trĩu một mối lo. Đấy là mối lo từ bạo lực.
-----------------
"Bi ca cho kỷ nguyên cộng sản" dịch từ bản tiếng Pháp "Élégie à l'ère communiste" của Maya Wodecka và Michel Chandeigne trong nguyệt san Le Lecteur – Littérature Arts Idées, số tháng Hai 1997.

Vì sao Quốc hội Việt Nam không ra một nghị quyết về Biển Đông?

Bauxite Việt Nam
Thời gian gần đây, nhà cầm quyền Trung Quốc ngày càng gia tăng âm mưu lấn chiếm vùng lãnh hải Biển Đông thuộc chủ quyền CHXHCN Việt Nam, bằng cách xây dựng các công trình quốc phòng trên khu vực thuộc hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Một trong số đó là đảo Gạc Ma, tên tiếng Anh là Johnson South Reef.
Vùng đá ngầm Gạc Ma là một rạn san hô nằm ở đầu phía tây nam của cụm Sinh Tồn và là một trong sáu đảo mà Trung Quốc chiếm vào ngày 14 tháng 3 năm 1988. Khu này nằm ở phía Nam quần đảo Trường Sa.

Ngày 25 tháng 5 năm 2014, Hoàn cầu thời báo cho biết, Trung Quốc “xây dựng một đảo nhân tạo tại Trường Sa có thể là Gạc Ma, trên đó có một sân bay, hải cảng để cho tàu chiến có thể đáp ứng nhanh“.

Gạc Ma vốn là bãi đá ngầm không lớn nhưng có vị trí quan trọng trên Biển Đông, bởi nó cách đại lục hàng ngàn ki lô mét, được Trung Quốc sử dụng như một căn cứ phòng thủ chiến lược, đồng thời là nơi trung chuyển vũ khí, khí tài cho một kế hoạch lâu dài độc chiếm Biển Đông. Bất kể ngày đêm, các tàu công suất lớn liên tục hút cát bơm từ biển lên hàng triệu mét khối thành một hòn đảo nhân tạo có diện tích đến 100.000 mét vuông (10 ha) rồi chuyển vật liệu từ đất liền ra xây dựng các cơ sở hạ tầng cho một dự án lớn. Tất nhiên ai cũng biết đó là các công trình quân sự như sân bay, bến cảng, các kho ngầm, nhưng, bề ngoài Trung Quốc tuyên bố cơ sở này làm “trạm cung cấp” cho ngư dân và xây dựng các văn phòng, nhà nghỉ, gồm cả nông trại. Cảng biển có thể tiếp nhận các tàu lên đến 5.000 tấn.

 

Hình do vệ tinh chụp giữa Tháng 8, 2014 cho thấy đảo nhân tạo Gạc Ma đang được Trung Quốc gấp rút xây dựng. (Hình: Airbus DS / Spot Image S.A. / IHS). Báo Người Việt: http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=195420&zoneid=1#.VH3Gyr6AAlJ  

Bướm bay vườn cải hoa vàng

Đi qua rừng lau | Bóng vô cùng

Đinh Cường
Đi qua rừng lau
khat_thuc-dinh_cuong
Khất thực
sơn dầu trên giấy
dinhcuong

Và một ngày gió lạnh
bóng chim chiều bay xa
rừng còn như trút lá
trả thân cây đứng trơ
người đi qua rừng lau
phất phơ ngàn tóc trắng
tóc khuôn mặt mùa đông
lạnh lùng con nước cạn

lạnh lùng tiếng quạ kêu
biết là chiều rất lạnh
người về con đường quen
đường không còn thấy mép
lá vàng đã ngập hết
nghĩ về một thiền sư
đang những giờ cận tử
mà sao buồn trong lòng …
Virginia, November 14, 2014

Bóng vô cùng
thich_nhat_hanh_tinh_toa
Thầy Nhất Hạnh (Tạp chí Shambhai a Sun – September 2008 )

Vừa nhận được tấm thiệp
Duyên gởi từ Michigan
với ba chiếc lá vàng khô
tôi vẽ thêm hình Phật
cũng là lúc hay tin
Thầy Nhất Hạnh phải
nhập viện trở lại
ở Bordeaux vì xuất huyết não
theo thông báo của Làng Mai
cầu cho Thầy qua khỏi
nhớ những năm xưa
tết nào cũng nhận
hai chữ thảo Thầy viết
trên vuông giấy đỏ
còn treo hai chữ trên tường
bao dung và tha thứ
cùng mấy câu thơ của Thầy
anh Võ Đình chép tặng:
Cửa tùng đôi cánh khép
một mũi tên sáng lóa lìa dây cung
lao vút tới
mặt trời nổ tung
đầy sân hoa cam rụng
phảng phất
bóng vô cùng

bóng vô cùng. Thầy ơi
cho tôi khấn niệm…
một tác giả lớn của bao nhiêu
là sách Phật. nhớ thời Phuơng Bối
nhớ thời chùa Báo Quốc
nhớ giọng thầy đầy thiết tha
nói với tuổi hai mươi …[1]
bao nhiêu năm Thầy đóng góp sức mình
cho một Làng Mai thành làng thiền đạo
mong Thầy bình an trở lại Thầy ơi …
Virginia, November 13, 2014
tam_thiep_3_chiec_la_kho-dinh_cuong
Tấm thiệp 3 chiếc lá khô
Duyên gởi từ Michigan
[1] Lá Bối xuất bản 1966. Ông còn
xuất bản trên 100 cuốn sách, trong đó có hơn 40
cuốn viết bằng tiếng Anh.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh tên thật Nguyễn Xuân Bảo
sinh ngày 11 tháng 10 – 1926, Thừa Thiên – Huế,
còn có bút hiệu Nguyễn Lang.
Đinh Cường

Giao trứng cho ác


MG_0496-622.jpg
Đường lên Đèo Hải Vân, ảnh chụp hôm 6/7/2011.
RFA PHOTO


Dư luận bất bình
Dư luận phản ứng gay gắt về việc chính quyền Thừa Thiên-Huế cấp giấy chứng nhận đầu tư khu nghỉ dưỡng rộng 200 ha cho Công ty Trung Quốc Thế Diệu ở đèo Hải Vân. Đây là một vị trí chiến lược khống chế cả vùng trời vùng núi và vùng biển Đà Nẵng và có thể chia cắt Việt Nam ở vĩ tuyến 16.
Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thế Hùng một công dân Đà Nẵng đồng thời là một nhà hoạt động xã hội dân sự đã nhanh chóng phản ứng:
“Cũng như bạn bè và học trò, chúng tôi vô cùng sửng sốt không hiểu tại sao chính quyền Thừa Thiên Huế lại làm việc này. Chúng ta biết là Việt Nam trong quá trình mở rộng về phương Nam thì đèo Hải Vân là một trong những chướng ngại thuở xưa. Trong chiến tranh gần đây cũng thế đèo Hải Vân chia cách đất nước Việt Nam, ở đỉnh cao hiểm trở như thế mà cho người nước ngoài thuê để làm cái này cái kia thì đó là điều không thể nào chấp nhận được. Nói thật là chúng tôi vô cùng sửng sốt về chuyện này.”
Cũng như bạn bè và học trò, chúng tôi vô cùng sửng sốt không hiểu tại sao chính quyền Thừa Thiên Huế lại làm việc này.
-TS Nguyễn Thế Hùng
Đây là dự án khu du lịch nghỉ dưỡng quốc tế World Shine-Huế do doanh nghiệp Trung Quốc làm chủ đầu tư với tổng vốn 250 triệu USD. Người Trung Quốc được phép sử dụng diện tích 200 ha tại khu vực mũi Cửa khẻm, nơi núi Hải Vân đâm ra biển. Tại đây nhà đầu tư Trung Quốc sẽ xây dựng khu nghỉ mát tiêu chuẩn 5 sao với 450 phòng, một trung tâm hội nghị quốc tế 2.000 chỗ ngồi, khu nhà nghỉ dưỡng năm tầng với 220 căn hộ cao cấp, 350 biệt thự và khu du lịch, nhà hàng bãi tắm. Dự án này được triển khai theo ba giai đoạn từ 2013 đến 2023 trên thực tế đã bắt đầu xây dựng một số hạng mục và cơ sở hạ tầng.
Tuy vậy Ủy ban Nhân dân TP. Đà Nẵng vừa kiến nghị Chính phủ rút giấy phép đầu tư mà Tỉnh Thừa Thiên-Huế đã cấp cho Công ty Thế Diệu của Trung Quốc. Lý do Chính quyền Đà Nẵng đưa ra là dự án nằm ở vị trí trọng yếu về an ninh quốc phòng. Hơn nữa về nguyên tắc dự án này có một vùng chồng lấn trong khu vực chưa thống nhất về địa giới hành chính giữa Thừa Thiên Huế và Đà Nẵng.
Đối với sự kiện một dự án trải rộng 200 ha nằm ở khu vực có vị trí chiến lược lại nằm trong tay nước ngoài đặc biệt là Trung Quốc. Thiếu tướng hồi hưu Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc từ Hà Nội phát biểu với Đài Á Châu Tự Do:
“Những chỗ tốt đẹp có vị trí chiến lược lại cứ bán cứ để cho Trung Quốc làm dự án trong khi mình có thể làm được, Như thế là các anh ấy không suy nghĩ và chỉ thấy có tiền thôi. Tôi cho là chỉ thấy có tiền, nhiều tỉnh cũng thế thôi nghĩa là chỉ thấy có tiền mà không thấy cái nguy hiểm cho đất nước.”
Vị trí yết hầu có thể chia cắt đất nước
Đại tá Thái Thanh Hùng, nguyên chỉ huy phó Bộ chỉ huy quân sự TP. Đà Nẵng, đương kim Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Đà Nẵng được báo điện tử Infonet trích lời nói rằng: “Dự án Trung Quốc trên đèo Hải Vân nằm ở vị trí yết hầu có thể chia cắt đất nước. Nắm vị trí đó là nắm cả vùng trời, vùng núi, vùng biển khu vực phòng thủ Đà Nẵng.”
MG_0498-400.jpg
Cửa Hầm Hải Vân phía nam, ảnh chụp 6/7/2011. RFA PHOTO.
Là một nhà quân sự Đại tá Thái Thanh Hùng nhấn mạnh rằng, đây là vị trí chiến lược, là địa bàn trọng điểm. Ở miền Trung thì khu vực đèo Hải Vân ai cũng biết cả…Nếu xảy ra chiến tranh, nơi này bị chiếm thì đất nước bị chia cắt liền. Do nó đặc biệt quan trọng như vậy nên Đại tá Thái Thanh Hùng cho là không nên cho nước ngoài đầu tư vào khu vực đó.
Vẫn theo Infonet và Đại tá Thái Thanh Hùng, vị trí Thừa Thiên-Huế cấp phép cho phía Trung Quốc xây dựng khu du lịch lại nằm ngay mũi Cửa Khẻm, nơi núi Hải Vân đâm ra biển và coi như bao trùm cả hòn Sơn Trà con cách đó không xa. Khu vực này chính là “yết hầu” của vịnh Đà Nẵng với núi Hải Vân và bán đảo Sơn Trà tọa thành hình cánh cung trấn giữ phía Bắc và phía Đông Bắc. Trong khi vịnh Đà Nẵng là một trong những khu vực vô cùng trọng yếu trên dọc tuyến biển Việt Nam.

Hai bài giảng đặc biệt về cuộc sống của thiền sư Thích Nhất Hạnh


  1.  Nghệ thuật thương yêu          
           
  Trong ảnh: Thiền Sư Thích Nhất Hạnh (phải)trong một cuộc gặp mặt với Đạt Lai Lạt Ma (áo đỏ) vào năm 2007. ảnh Smile Calm.     


Thật ra nếu không yêu thương thì làm sao sống được? Xã hội bây giờ có nhiều người tự tử, trong đó có rất nhiều người trẻ, đó là vì họ không có khả năng thương yêu. Thương yêu trước hết là thương yêu cuộc đời. Phải yêu cuộc đời thì mới sống được. Cuộc đời ở trong cơ thể mình, trong tim mình, ở xung quanh mình. Chán đời thì không sống được. Vì vậy chúng ta phải thực tập "yêu đời". Sự sống là một cái gì rất quý giá.
Ở Pháp, mỗi ngày có khoảng ba chục thanh niên, thiếu nữ tự tử. Bên Anh, bên Nhật số người tự tử còn nhiều hơn nữa. Có người nhảy từ tòa cao ốc hai ba chục tầng xuống để chết, rất thương tâm. Bên Mỹ cũng nhiều. Xót xa lắm. Đó là vì những người đó không có khả năng xử lý những cảm xúc mạnh trong lòng. Vì vậy, mình là người có thực tập, mình phải học cách xử lý những nỗi khổ, niểm đau trong mình. Đó là những cảm thọ khó chịu, đau thương, bức xúc, những cảm xúc mạnh của giận hờn, tuyệt vọng.
Con người của mình được làm bằng nhiều yếu tố: sắc, thọ, tưởng, hành, thức (hình hài, cảm thọ, tri giác, tâm hành và nhận thức). Đó là năm yếu tố làm thành con người. Cảm xúc chỉ là một phần nhỏ tí tẹo của mình thôi, tại sao mình phải tự tử vì một phần nhỏ bé như vậy. Cho nên mình phải học cách làm thế nào để xử lý được những cảm xúc đó, và mình phải trao truyền cho người trẻ khả năng đó.
Chỉ có một điều mình nên nhớ đó là: cảm xúc chỉ là cảm xúc, là một phần rất nhỏ của con người, tại sao mình phải chết vì cảm xúc?
Nếu các vị đã từng yêu rồi thì các vị biết rằng giây phút ngồi với người yêu là giây phút rất mầu nhiệm. Và có những phương pháp để giúp cho giây phút đó kéo dài. Chứ ngồi với nhau mà bất đồng ý kiến hay cãi nhau thì hư bột hư đường hết. Ngồi với nhau như thế nào để cả hai cùng tận hưởng được những giây phút mầu nhiệm và thiêng liêng ở bên nhau. Khi được ngồi với người yêu mười phút, hai mươi phút, các vị sẽ làm gì để cho những giây phút đó là giây phút thần tiên và kéo dài? Hay là lại nói chuyện chính trị, nói xấu người này người kia và trách móc nhau? Nếu như thế thì hư hết! Vì vậy yêu là một nghệ thuật. Thì giờ ngồi cạnh người yêu là thì giờ vô cùng quý giá. Phải bảo vệ thời gian đó. Thời gian đó rất là nuôi dưỡng, rất là trị liệu…….
Trong khi tôi uống ly trà thì tôi có mặt thật sự. Quý vị biết là khi đang uống trà mà đầu óc mình để chỗ khác thì đâu phải là mình đang uống trà mà là một con ma nào đó đang uống trà!
…… Cái làm cho ta hạnh phúc không phải là âm nhạc hay ca hát, tiền bạc hay giàu sang. Hạnh phúc chân thực là do niệm và định đưa tới. Chúng ta biết rằng chúng ta đang được ngồi với nhau. Chúng ta đang có mặt cho nhau và chúng ta đang được uống trà với nhau. Chỉ cần một chén trà thôi mà mình có được hai giờ hạnh phúc. Hạnh phúc đó không phải do giàu sang mang lại mà do niệm và định mang lại. "Niệm" là mình có mặt thực sự, "định" là mình không để tâm đi chỗ khác. Mình chỉ có một nhóm bạn thôi, một ly trà thôi nhưng hạnh phúc rất lớn. Niệm và định là suối nguồn của hạnh phúc. Mình có thể đem niệm và định vào đời sống gia đình, trân quý từng giây phút bên nhau để gia đình, lứa đôi có hạnh phúc hơn.
Bữa ăn sáng của gia đình là một cơ hội để mình có mặt và nhận diện sự có mặt của những người khác trong gia đình. Ăn sáng như thế nào để mỗi giây phút của bữa ăn sáng là một giây phút của hạnh phúc. Đó là một sự thách thức. Chúng ta có biết yêu khi ăn sáng không? Yêu tức là phải có mặt đích thực. Phải trân quý những cái gì đang có trong vòng tay của ta. Phải thưởng thức từng giây phút như thưởng thức từng ngụm trà. Đó là một sự thách thức. Nếu quý vị luyện tập về niệm và về định thì có thể luyện tập như vậy. Luyện tập trong mỗi bữa ăn sáng như vậy có thể đem lại hạnh phúc rất nhiều. Nuôi dưỡng chính mình và nuôi dưỡng những người chung quanh mình.
…..
Nếu có người đem một trái cam tới tặng thì quý vị có khả năng ăn trái cam trong hạnh phúc không? Quý vị có thể cầm trái cam mà nhìn trái cam không? Nhìn trái cam để thấy rằng trái cam là một cái gì rất màu nhiệm. Cây cam kia đã mất bao nhiêu ngày, bao nhiêu tuần để làm ra những hoa cam, rồi nắng, rồi gió, rồi mưa đi ngang qua để hình thành nên một trái cam từ nhỏ xíu. Cây cam đã thở, đã sử dụng các chất dinh dưỡng từ đất để nuôi trái cam lớn lên và trái cam bây giờ to, vàng. Trái cam là một thực tại màu nhiệm trong tay mình. Đó là thiền. Nhìn vào trái cam mà thấy được như vậy, thấy được trái cam mới là thiền.
Còn nhìn vào trái cam mà chỉ thấy những lo âu, buồn khổ và những dự án của mình trong tương lai thì chưa thấy trái cam và khi ăn không phải là mình ăn cam mà là ăn những sầu khổ, ăn những lo lắng của mình mà thôi. Cho nên đây là nghệ thuật sống, nghệ thuật yêu sự sống.

Last Days in Vietnam: Mỹ rút trong 24 giờ


Bùi Văn Phú

Sau khi nhận chức tổng thống chiều 28/4/1975, một trong những quyết định của Đại tướng Dương Văn Minh là yêu cầu Mỹ rút khỏi Việt Nam.
Qua công điện gửi Đại sứ Mỹ Graham Martin, ông Minh đã yêu cầu Hoa Kỳ rút tất cả người Mỹ trong vòng 24 giờ.
Đó cũng là 24 tiếng đồng hồ của ngày 29/4/1975 tại Sài Gòn được đạo diễn Rory Kennedy đưa vào phim tài liệu Last Days in Vietnam đã chiếu nhiều rạp ở Mỹ từ đầu tháng Chín. Phim dài 98 phút, được sự phối hợp sản xuất của chương trình American Experience thuộc hệ thống truyền hình PBS.
Cảnh di tản bằng trực thăng ngày 29/4/1975 từ nóc tòa đại sứ Mỹ ghi lại trong phim
Cảnh di tản bằng trực thăng ngày 29/4/1975 từ nóc tòa đại sứ Mỹ ghi lại trong phim
Nếu không có công điện của Đại tướng Minh, 30/4/1975 có phải là ngày cuối cùng của Việt Nam Cộng hoà và câu chuyện người Mỹ di tản sẽ có khác? Vì Đại sứ Martin đã rất bướng bỉnh, không vội lên kế hoạch di tản bất chấp khuyến cáo. Vì ông muốn nhiều người Việt được di tản trước, vì ông lo sợ cảnh hỗn loạn như ở Đà Nẵng hay ông thực sự tin rằng sẽ có một giải pháp chính trị cho Việt Nam?
Ông Martin qua đời năm 1990 nên đạo diễn không có cơ hội đưa ông vào phim như một phần lịch sử của cuộc di tản.

Đoạn ghi gởi Bửu Ý, khi nhận @ của Siphani từ Paris …

                                              
Đinh Cường





Đinh Cường - Bửu Ý - Siphani - Trịnh Công Sơn
Đinh Cường – Bửu Ý – Siphani – Trịnh Công Sơn

Sáng mai thức dậy chong đèn nhỏ
gõ mấy hàng thăm Bửu Ý đây…
bạn không xài e-mail. phone không
được. mấy chữ này nhờ chuyển thôi

Siphani nói Đinh Cường, Lữ Quỳnh
đều đã có Quán Văn làm số đặc biệt
chỉ còn anh Bửu Ý. ý kiến đó hay
đúng vậy. phải làm một số về Bửu Ý
người từ Huế vào Sài Gòn làm báo Mai
từ năm 1962 của Hoàng Minh Tuynh
bao nhiêu bạn bè đầu tiên đăng ở đó
tôi có cả hai trang thơ giữ đến bây giờ
bạn còn dịch rất nhiều sách hay. giá trị
người dịch nghiêm túc và tài hoa nhất
tôi mê Vườn Đá Tảng của Nikos Kazantzakis
Le Jardin des Rochers. An Tiêm in 1967
lấy miếng giấy đen làm thủ công của con
tôi cắt xén thành hình tảng đá làm bìa. cũng lạ
lần ra Huế thấy sách cũ. xin lại Bửu Ý cho
cả Đứa Con Đi Hoang trở về của Gide
Bửu Ý dịch và viết lời bạt. tôi minh họa
nhìn những sách thời An Tiêm in thật đẹp
Bửu Ý mê viết kịch và viết nhiều truyện ngắn
có lúc Nguyễn Đức Sơn về ở chung xóm Cầu Kiệu
Bửu Ý- Phạm Công Thiện – Thanh Tuệ
là họ bên nhà trai đi cưới vợ cho Nguyễn Đức Sơn
Bửu Ý viết về Sơn Núi luôn như con tê giác húc tới
năm ngoái năm kia cùng về Đại Lào thăm cảm động
sáng dậy sớm gõ máy hàng thăm Bửu Ý
người vẫn luôn ngủ có mùng che. dù nay phòng máy lạnh
nhìn ảnh bạn đứng nói chuyện ở Huế về thơ tân hình thức
vẫn phong độ lắm Bửu Ý ơi, quên mừng bạn vừa lên chức [1]
Virginia, September 24, 2014
Đinh Cường
[1] Bửu Ý vừa có cháu ngoại đầu tiên

Bửu Ý nói chuyện nhân ra mắt tập sách : Thơ Tân hình thức Việt - Tiếp nhận và sáng tạo tại tòa soạn tạp chí Sông Hương - Huế 15- 8 -2014
Bửu Ý nói chuyện nhân ra mắt tập sách :
Thơ Tân hình thức Việt – Tiếp nhận và sáng tạo
tại tòa soạn tạp chí Sông Hương – Huế 15- 8 -2014

Vườn Đá Tảng - Bửu Ý dịch bìa Đinh Cường , An Tiêm xb. 9-1967 - Sài Gòn
Vườn Đá Tảng – Bửu Ý dịch
bìa Đinh Cường , An Tiêm xb. 9-1967 – Sài Gòn

Nguồn:tran thi nguyet mai.bog

Ghi chú thêm: Sau khi đọc bài thơ và xem bức hình trên, tôi mail cho anh Đinh Cường nói tôi thích bức hình quá. Bức hình quá đẹp! Tôi hỏi anh sao anh còn giữ được những tấm hình quý hiếm như có lần tôi nhìn thấy anh đưa bức hình có Hòa Thượng Thích Trí Thủ đang cầm bút phê vào một bức tranh của anh? Anh Cường trả lời: "Thăm Trinh Tiên- Trần Đình Sơn Cước: Luôn quý và nhớ. Tôi giữ nhiều ảnh xưa cũ vì luôn nhớ những kỷ niệm. Chiều chiều vẫn phone thăm Lữ Quỳnh. Dạo này Hoàng Ngọc Biên có yếu đi? Luôn nhớ các bạn. Hoàng như vậy là xong..." 

Phùng Khánh và Phùng Thăng : Lộ trình suy tư triết học – Phác họa hiện tượng luận tình yêu



Thái Kim Lan

Bài viết ngắn này chỉ là một phác thảo gợi ý về sự nghiệp và ảnh hưởng của hai nhà nữ trí thức miền Nam trong những thập niên 60, 70, nằm trong dự án TQBT soạn thảo về các nữ văn sĩ miền Nam trước 1975. Phùng Thăng tạ thế cuối thập niên 70. Phùng Khánh đã là Ni sư giữa thập niên 60 và trở nên một Ni Sư Trưởng lỗi lạc trong giáo hội Phật giáo Việt Nam trước và sau 1975, liễu sinh 2003.
Dịch giả Phùng Khánh (ni sư Trí Hải) thời sinh viên
Sẽ là một thiếu sót lớn nếu không đề cập và tìm hiểu tư tưởng của hai vị, bởi vì ảnh hưởng của hai vị đối với thanh niên trí thức miền Nam thời ấy thật lớn lao, như chính người viết bài này từng là một trong những đương sự đã có lần thú nhận :
Tôi đã gặp chị Phùng Khánh lần đầu tiên như thế, không bằng hình hài, mà qua Câu chuyện dòng sông hay Siddharta của H. Hesse, qua ngọn bút dịch thuật tài hoa của chị (và Phùng Thăng, chú thích của người viết). Như một kẻ đầu đàn trong giới nữ lưu tiếp cận với văn hóa Tây phương, Phùng Khánh đã khám phá Siddharta như một của báu và trao lại cho chúng tôi. Từ đó không thể nào quên những giây phút lạ lùng giữa những cuốn hút của dòng văn, con mắt của chính mình đã hơn một lần choàng tỉnh nhận ra " của báu trong nhà tìm kiếm mãi " đang được một người ngoại cuộc nâng niu, rồi có một người trong cuộc trang trọng trao lại cho mình. Bỗng như một liên cảm, tuy chỉ văn kỳ thanh mà đã thấy tri ân chị Phùng Khánh xa lạ chưa quen ". (Thái Kim Lan, Tưởng niệm Ni sư Trí Hải).
Không những tác phẩm đã dẫn trên mà về sau, bản dịch tác phẩm Triết học Phật giáo của Phùng Khánh đã là sách gối đầu giường.
Thao thức băn khoăn của anh Trần Hoài Thư thật đúng : " Người ta nhắc nhiều đến Nguyễn Thị Thụy Vũ, Túy Hồng, Trùng Dương, ngay cả Nguyễn Thị Hoàng, Nhã Ca, nhưng họ quên sự đóng góp lớn lao cho một thế hệ băng hoại, mất niềm tin " của Phùng Khánh và Phùng Thăng.
Quả thật tư tưởng và tác phẩm cũng như hành trạng của họ không những mang lại vẻ cẩm tú trên văn đàn miền Nam thời đó mà còn soi sáng trí tuệ và tâm thức của thế hệ đồng thời. Bù trừ sự lãng quên ấy trở nên cần thiết trong dự án nhận định tổng quan về mảng văn học miền Nam, nữ giới nói riêng và cho nền văn học VN nói chung, không những là điều kiện cần mà còn phải là điều kiện đủ, bởi tính cách đóng góp vào gia sản tinh thần Việt Nam mà Phùng Khánh và Phùng Thăng đã thực hiện khác với những tác phẩm văn chương thời bấy giờ, nhấn mạnh sự khai ngộ một con đường mới nhằm thay đổi tâm thức con người đang bị khủng hoảng về mọi phương diện. Sự khai ngộ ấy nhằm chuẩn bị hành trang cho thế hệ mới trong mọi thời, không chỉ cho miền Nam thời ấy mà cho thế hệ tương lai, trên toàn thể Việt nam ngay cả bây giờ. Đóng góp văn học của PK & PT còn khác biệt hơn nữa so với những tác giả nữ đương thời ở miền Nam cũng như miền Bắc sau 75, ở điểm, công trình của họ không bao giờ phảng phất tính làm dáng giới tính nhằm gây sốc cho độc giả mà ngược lại chính trí tuệ và tài hoa của những nữ lưu trí thức này đã tỏa sáng sức thuyết phục, có sức mạnh chuyển hóa người đọc.
Trong bài viết này, xin mạn phép không dùng danh hiệu Phật giáo của cố Ni Sư trưởng Trí Hải mà chỉ dùng tên ngoài đời " Phùng Khánh " khi đề cập đến tư tưởng của người. Vả chăng, đối với sự nghiệp văn, triết, giáo lý Phật giáo của chị Phùng Khánh hay cố Ni Sư trưởng Trí Hải, bài viết này thật chưa đủ khả năng để trình bày một cách bao quát, mà chỉ chú trọng đến tương quan tư tưởng triết học của Phùng Thăng với sự nghiệp độ sanh qua văn chương và hành thâm bát nhã của Phùng Khánh.

NHÌN JOSHUA WONG, NGHĨ VỀ VẤN ĐỀ LÃNH TỤ



 Lâu nay, những người quan tâm đến tình hình chính trị thường than thở là điều thiếu nhất, và do đó, cần nhất, trong quá trình tranh đấu cho dân chủ tại Việt Nam là vấn đề lãnh tụ: Chúng ta chưa có một gương mặt và một tên tuổi nổi tiếng được cả nước cũng như quốc tế biết đến và ngưỡng mộ như Nelson Mandela ở Nam Phi trước đây hoặc Aung San Suu Kyi ở Miến Điện hiện nay.

Đành là đúng. Hiển nhiên đó là một điều đáng tiếc. Nhưng từ sự đáng tiếc ấy mà đâm ra bi quan lại là một sai lầm. Có hai lý do chính: Một, trên thế giới, trong thời gian vừa qua, xuất hiện một số phong trào tranh đấu cho dân chủ mà không hề có lãnh tụ nào cả (ví dụ tiêu biểu nhất là các cuộc xuống đường lật đổ các chế độ độc tài tại Trung Đông và Bắc Phi vào đầu năm 2011); và hai, lãnh tụ thường xuất hiện TRONG và VỚI chứ không phải TRƯỚC quá trình tranh đấu; nói cách khác, chúng ta phải tranh đấu trước, từ đó, sẽ xuất hiện một hoặc một vài cá nhân nổi bật lên đóng vai lãnh tụ thay vì chờ đợi có lãnh tụ rồi mới xuống đường tranh đấu.

Đằng sau sai lầm ấy là một sai lầm khác: phần lớn chúng ta hình dung lãnh tụ là những tên tuổi lớn, theo nghĩa, một, có tuổi tác; hai, có bằng cấp cao; và ba, được xã hội cũng như quốc tế biết và kính trọng.
Những quan niệm sai lầm ấy không những phổ biến ở những người bình thường mà còn xuất hiện ở cả những nhà hoạt động cho dân chủ và nhân quyền ở Việt Nam: Ở họ, tôi thấy nhiệt tình và can đảm thì có thừa, nhưng vẫn có cái gì đó như thiếu tự tin: Họ vừa hoạt động vừa loay hoay chờ đợi lãnh tụ. Nhiều lần, tôi cứ tự hỏi: Tại sao lãnh tụ lại không phải là họ, chính những người đang tranh đấu cho dân chủ tại Việt Nam nhỉ? Nói cách khác, tại sao lãnh tụ lại không phải là một Nguyễn Phương Uyên hay một Đinh Nguyên Kha hay bất cứ một ai đó nhỉ? Họ trẻ quá hoặc còn thiếu kinh nghiệm quá ư?

Những thắc mắc ấy có thể được trả lời qua kinh nghiệm của Joshua Wong (Hoàng Chi Phong) tại Hong Kong hiện nay.

Nhật ký trong tù (Chân dung tự hoạ)



wanted1
wanted2
NHẬT KÝ TRONG TÙ
Chân dung tự hoạ

1

Hãy đừng tin vào cái cười này. Thiếu nữ trong hình là một can phạm, không liên hệ nhưng là đồng hương trà vinh với một người nổi tiếng cả nước: chị út tịch. Một buổi chiều tháng 8.1961, tại sân nha trung học thuộc bộ giáo dục chế độ cũ, trước vườn bách thảo saigon, trong vùng xưởng sửa tàu ba son, tính theo đường chim bay chỉ cách trường saint-enfance rộng mênh mông (gọi là trường bà phước, cái nôi giáo dục của can phạm nói trên, sau đổi lại là saint-paul, trước khi do yêu cầu đặc biệt của đất nước, trở thành một trung tâm dạy nghề đan mây tre lá) không hơn hai trăm mét, một thanh niên trong trắng đang áo nhét quần ngây thơ đứng chờ sự vụ lệnh bổ đi dạy pháp văn, bỗng nhìn thấy thiếu nữ trong tư thế có vẻ như sắp bật người ngã ra đàng sau.

2

Chàng thanh niên thời ấy đọc nouveau roman tây và beat poets mỹ, nhưng là con cháu một dòng họ nửa nông dân nửa nhà nho đáng kính ở bích khê xã triệu phong phủ quảng trị tỉnh, dòng họ nghe nói từng sản sanh mấy hoàng giáp nổi tiếng cả nước, gần bảy mươi lăm phần trăm con cháu theo cách mạng, phân nửa ấy tập kết ra bắc (và nhờ ơn trên đã trở về gần nguyên vẹn), một số lớn nửa còn lại về sau ai nấy làm đủ thứ nghề nhưng nhờ trời đều lần lượt trở thành ngụy – có nghĩa là thuộc một dòng cốt cách gia phong…

Vài ghi chép cá nhân về cố giáo sư Trần Văn Toàn

Trần Hữu Quang



Bài viết dưới đây trình bầy một vài cảm nhận và suy nghĩ chủ quan của một kẻ hậu bối về giáo sư Trần Văn Toàn sau khi ông vừa đột ngột từ giã cõi trần. Đây không phải là một bài nghiên cứu, mà chỉ là những nét chấm phá kể lại một số kinh nghiệm cá nhân của người viết về ông.
Tôi có được may mắn là cha mẹ tôi quen biết gia đình giáo sư Trần Văn Toàn từ hồi tôi mới 9-10 tuổi vào đầu thập niên 1960, khi ông còn đang dạy triết học ở Đại học Huế và hoạt động trong giới trí thức Công giáo ở Việt Nam, nhất là khi ông cộng tác với báo Sống đạo ở Sài Gòn cùng với cậu tôi Nguyễn Đình Đầu và cha tôi là cố giáo sư Trần Hữu Quảng. Vì thế tôi luôn luôn gọi ông là bác, xưng cháu. Kể từ khi ông đưa gia đình rời Việt Nam năm 1965 để đi dạy ở Kinshasa (Congo) rồi ở Lille (Pháp) suốt mấy thập niên sau, thỉnh thoảng tôi cũng được gặp lại ông mỗi lần ông về Việt Nam để họp hành hay thuyết trình ở một trường đại học hay một viện nghiên cứu nào đó, và từ khi có Internet thì tôi cũng hay liên lạc với ông qua thư từ e-mail.
tvt  
Giáo sư Trần Văn Toàn và bà Trần Hữu Quảng, mẹ tôi,
nhân một bữa cơm gia đình ở Sài Gòn vào tháng 8-2010
Ảnh : Dorothée Trần Thị Lan.
Ngoài mối liên hệ thân thiết mang tính chất gia đình thì tôi cũng thường chú ý hỏi han ông thêm về một số câu chuyện lý thuyết liên quan tới triết học và xã hội học mà tôi gặp thắc mắc. Bây giờ hồi tưởng lại, tôi không hiểu tại sao hồi tôi còn học cử nhân triết học ở Đại học Văn khoa Sài Gòn, tôi lại không chịu đọc kỹ những cuốn sách triết học mà ông đã xuất bản ở Sài Gòn trong thập niên 1960 – những cuốn mà sau này tôi mới thấy là hết sức bổ ích vì mang tính chất khai mở về mặt tư duy. Mới hôm rồi, khi thúc dục tôi viết ra những dòng suy nghĩ cá nhân này, anh Bùi Văn Nam Sơn còn kể rằng hồi đó trước khi đi du học ở Đức, anh đã đọc " gần như thuộc lòng " cuốn Tìm hiểu triết học Karl Marx của ông !i
Ở đây, tôi không có ý làm công việc điểm lại những công trình của Trần Văn Toàn, lại càng không phải là điểm lại tư tưởng của ông, mà chỉ ghi chép lại một vài đoạn đặc biệt gây ấn tượng đối với tôi.