Bi ca cho kỷ nguyên cộng sản

Bản dịch Hoàng Ngọc Biên ADAM ZAGAJEWSKI (1945~) Đấy là một cảnh vật màu xám, những dãy nhà thấp như những miếng thịt nhồi, hay những khối đúc bê-tông, cảnh vật mênh mông, trẻ con mới ra đời đã chết; nhiều đồng phục, mưa, những dòng sông hững hờ không biết mình trôi về đâu, bụi, những thần linh xô-viết với hai mí mắt sưng to, mùi chát của xăng dầu, mùi dìu dịu của buồn chán, những chuyến xa lửa dơ bẩn, buổi bình minh với những quầng đỏ. Đấy là một cảnh vật hẹp với những mùa đông bất tận, như giữa mùa ra lá của đám những cây đoạn già cỗi, là nơi sống của chim sẻ và các thứ dao cắt và sự hận thù, và những chồi non phản trắc; những con đường cong vòng trong làng, những bãi cỏ hẹp; trong công viên, trên ghế băng, có người bấm ngón tay lên những phím đàn xếp và trong một khoảnh khắc, người ta có thể hít thở không khí nhẹ hơn cơn mệt. Đấy là một phòng đợi bốn vách tường nâu xám, đấy là một toà án, đấy là một phòng khám; một văn phòng có những chiếc bàn sụp đổ dưới sức nặng của hồ sơ với những cái gạt tàn đầy ắp tàn xỉ và bụi. Đấy là sự câm lặng hay những loa tăng âm thét gào. Đấy là một căn phòng đợi nơi con người phải đợi suốt cả một đời để được sinh ra. Những mối tình thoáng qua của chúng ta, sống bất tận, những tiếng cười lớn, những lời mai mìa, những thắng lợi của chúng ta, có lẽ còn suy mòn nữa trong một đồn bót cảnh sát ở biên giới một tấm bản đồ, ở mép bìa óc tưởng tượng. Đấy là những tiếng nói của người chết, là tóc của những người chết. Đấy là thời kế đo những đam mê của chúng ta, đấy là thời gian đầy ắp cái trống rỗng. Đấy là một cảnh vật đen, chỉ riêng núi non là màu lam và cầu vồng nghiêng. Không hứa hẹn chẳng hi vọng, nhưng chúng ta sống trong đó và chúng ta không phải là người lạ. Đời sống là thứ người ta cấp cho chúng ta. Đấy là sự kiên nhẫn nhợt nhạt như nước đá. Đấy là sự âu lo vác đầy tội lỗi. Là sự can đảm nặng trĩu một mối lo. Đấy là mối lo từ bạo lực. ----------------- "Bi ca cho kỷ nguyên cộng sản" dịch từ bản tiếng Pháp "Élégie à l'ère communiste" của Maya Wodecka và Michel Chandeigne trong nguyệt san Le Lecteur – Littérature Arts Idées, số tháng Hai 1997.