J.B Nguyễn Hữu Vinh
Tôi sinh ra sau khi cuộc
“Cải cách ruộng đất” (CCRĐ) được thực hiện xong. Khi tôi có chút hiểu
biết thì những sự kiện đã xảy ra trước đó cả chục năm vẫn hàng ngày,
hàng giờ được nhắc lại như một nỗi kinh hoàng. Nỗi kinh hoàng đó không
phải là bom rơi, đạn lạc, người chết hay lũ lụt… mà nó hiển hiện và tồn
tại trong từng công việc, từng cách nghĩ, việc làm của người dân Việt
Nam đã chịu ảnh hưởng từ “cuộc cách mạng long trời lở đất” trước đó được
gọi là CCRĐ.
“Long” và “lở”
Ở cuộc cách mạng đó, điều duy
nhất đạt được thành công rõ nét nhất, chính là sự phá hủy nhanh chóng
một nền văn hóa Việt Nam được xây dựng qua cả ngàn năm và thường xuyên
được coi là nền văn hiến quý báu từ lâu đời.
Cuộc CCRĐ với khẩu hiệu rất
đơn giản, hiền lành “Người cày có ruộng” đã nhanh chóng đưa cả xã hội
Việt Nam với con số nông dân chiếm tuyệt đối lao vào một cơn cuồng nộ
cướp, phá, giết… bất chấp tất cả những nguyên tắc xã hội xưa nay là bảo
vệ sự công bằng, bác ái và nhân hậu, trật tự và luân lý. Ở cuộc CCRĐ đó,
những giá trị tinh thần bị hủy hoại rất thành công. Những hiện tượng
con đấu cha, vợ tố chồng vốn là điều tối kỵ trong truyền thống văn hóa
Việt Nam từ ngàn đời không hề được dung dưỡng, này được dịp tha hồ thể
hiện để “lập công”.
Có thể nói, cuộc CCRĐ đã thật
sự làm “long” và “lở” không chỉ là trời đất, mà thực sự đã làm long, lở
và sụp đổ, tan rã một hệ thống đạo đức, văn hiến tự ngàn đời. Nhà văn
Dương Thu Hương có viết, đại ý rằng: Đất nước Việt Nam đã qua lịch sử cả
ngàn năm, trải qua bao nhiêu chế độ. Nhưng, chưa có một chế độ nào có
thể làm cho con đấu cha, vợ tố chồng, con gái, con dâu vu cáo cha đẻ, bố
chồng cưỡng hiếp mình. Chỉ có chế độ Cộng sản làm được điều “vĩ đại” đó
mà thôi.
Và cứ thế, xã hội đi vào cơn
trầm luân của chủ nghĩa vô thần, vô luân, vô luật pháp. Kể từ đó, cái
gọi là “vô sản”, cái sự “nghèo” được coi là môt phẩm chất tốt đẹp nhất
để tiến thân trong xã hội cộng sản. Sự phân tầng xã hội căn cứ vào mức
độ “nghèo” của cá nhân đạt đến mức nào. Có thể nói rằng: Trừ giai đoạn
những người Cộng sản lộ nguyên hình là các tư bản đỏ, phần trước đó, sự
nghèo khó là tấm áo khoác của hầu như toàn bộ bộ máy lãnh đạo, là nấc
thang, là tiêu chuẩn cho việc thăng quan, tiến chức và cầm quyền trong
xã hội Việt Nam.
Câu khẩu hiệu “Trí, Phú, Địa,
Hào, đào tận gốc, trốc tận rễ” của Trần Phú Tổng bí thư Đảng CS được
dùng như một câu Kinh Thánh trong mọi hành động xã hội, đã nhanh chóng
đưa Việt Nam vượt ra khỏi ranh giới xã hội loài người. Cái gọi là “thành
phần” xuất hiện trong CCRĐ thời đó, cho đến nay tròn 60 năm sau vẫn ám
ảnh trong từng tờ hồ sơ, lý lịch của các em nhỏ đến trường, dù chúng
chẳng hiểu “thành phần” nghĩa là cái gì và từ đâu ra.
Dần dần theo với thời gian,
với những lo toan của cuộc sống đầy gian nan vì kinh tế, giá cả, độc
hại, môi trường… người ta nguôi ngoai dần với những tội ác mà cái gọi là
CCRĐ đã gây ra cho dân tộc. Cả xã hội, cả đất nước gồng mình lên qua
bao cuộc chiến tranh và cố quên đi những nhức nhối, lở loét, hận thù âm ỉ
trong lòng người nông dân xuất phát từ cuộc CCRĐ đã qua.
Bỗng nhiên, hôm nay nhà nước mở “Triển lãm về Cải cách ruộng đất tại Hà Nội”.
Ngay từ khi nghe tin có cuộc
triển lãm về Cải cách ruộng đất tại Hà Nội, nhiều người đã tỏ ý nghi ngờ
về mục đích và nội dung của nó. Nhiều câu hỏi được đặt ra: Tại sao sau
60 năm, giờ nhà nước Cộng sản mới nói đến CCRĐ? Phải chăng, họ muốn thật
sự nhìn nhận lại những sai lầm, những hậu quả để rút kinh nghiệm? Phải
chăng, đã đến lúc nhà cầm quyền CSVN hiểu rằng không thể có điều gì giấu
kín mãi được. Khi mà sự bưng bít đang được thực hiện, thì những tác
phẩm như Ba người khác của Tô Hoài, Đêm giữa ban ngày của Vũ Thư Hiên và
mới đây là Đèn Cù của Trần Đĩnh sẽ còn hấp dẫn bạn đọc trong và ngoài
nước.
Và để hóa giải những điều đó, đảng đã dám “nhìn thẳng vào sự thật” như lời đảng tuyên bố cách đây… 30 năm?
Những câu hỏi đó, thôi thúc chúng tôi đến khai mạc “Trưng bày chuyên đề về Cải cách ruộng đất 1946-1957″ tại 25 Tôn Đản, Hà Nội.
Triển lãm hay cuộc đấu tố mới?
Khi chúng tôi đến, thủ tục
khai trương Triển lãm đã bắt đầu. Theo như Ban tổ chức, thì việc triển
lãm là nhằm để “cho thế hệ sau hiểu hơn về CCRĐ”. Thế nhưng, nhìn vào
đám người tập trung khoảng vài ba chục ở buổi khai trương, người ta mới
cảm nhận được rằng: Sau mấy chục năm dưới sự lãnh đạo của đảng, thế hệ
trẻ ngày nay cho rằng sự quan tâm đến những vấn đề ngoài bản thân mình
là điều xa xỉ. Tập trung xem triển lãm, chủ yếu là mấy ông già hoặc công
an, cán bộ, một số các cháu gái phục vụ với áo dài đỏ lăng xăng đi lại
cầm băng đỏ và kéo. hàng loạt các phóng viên truyền hình, quay phim tua
tủa. Chỉ có vậy.
Ông Nguyễn Văn Cường, Giám
đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia lên phát biểu: “Cải cách ruộng đất là một
cuộc cách mạng dân chủ ‘long trời lở đất’, mang lại những giá trị to lớn
của một xã hội mới, một chế độ mới, một cuộc sống mới cho người dân
Việt Nam”.
Chưa rõ cái “dân chủ” cái
“giá trị to lớn” của CCRĐ ở đâu, người ta chỉ biết rằng đó là một cuộc
cướp bóc trắng trợn và được cả xã hội tiến hành dưới sự lãnh đạo của
đảng Cộng sản. Hậu quả của nó là hàng trăm ngàn con người bị cướp bóc,
ảnh hưởng, hàng loạt người bị giết chết bằng nhiều cách. Thậm chí là
ngay cả những người là ân nhân của Đảng cũng không thoát bày tay của
đảng đưa sang thế giới bên kia mà miệng vẫn hô vang “bác” và đảng muôn
năm(!).
Thế rồi, tất cả vào khu gian
trưng bày hiện vật triển lãm. Không gian của Triển lãm trong một căn
phòng khá rộng, hơn 200 mét vuông.
Cũng không có gì lạ khi nhìn
hình thức bài trí của Triển lãm này. Nếu như, người ta kinh hoàng đến
tận ngày nay các buổi đấu tố địa chủ khi xưa, thì bây giờ vào xem lại
Triển lãm này, người ta sẽ thấy rõ tư duy đấu tố đang được lặp lại dưới
hình thức “Trưng bày hiện vật”.
Đó là khu vực tố cáo đời sống
“sung sướng, giàu có bọn địa chủ”, nào là cái điếu hút thuốc, đôi giày
thêu, chiếc ấm đồng, cái sập gụ… tất cả đều được đưa ra ghép vào tội ác
của bọn địa chủ, phong kiến.
Một vị nhìn phương phi, mặc
chiếc áo xám có hình cờ Việt Nam như các đại biểu Quốc hội vẫn đeo đi
cùng với vài quan chức của nhà bảo tàng. đám báo chí chĩa máy quay, máy
ảnh vào đó đi từng bước. Tôi đi bên cạnh một vòng theo chiều kim đồng hồ
bám dọc tường. Lời cô thuyết minh viên leo lẻo: “Nhữn hiện vật này
chứng minh rằng bọn địa chủ bóc lột nhân dân ta thậm tệ”. Thế nhưng, có
lẽ chính cô ta không hiểu từ “bóc lột” nó có nghĩa như thế nào và trong
những thứ được trưng bày ở đây, thứ nào là bóc, thứ nào được lột và từ
đâu.
Đi bên cạnh, cô thuyết minh
viên áo đỏ liên tục: “CCRĐ xóa bỏ chế độ người bóc lột người, là cách
mạng về quan hệ sản xuất và nông dân đổi đời…” và rất nhiều ngôn từ như
xưa nay đảng vẫn nói.
Tôi quay lại nói với vị này:
“Quan chức Cộng sản ngày nay thì đất đai, nhà cửa, ăn chơi còn gấp trăm
lần địa chủ phong kiến trước đây. Mà tất cả là từ tiền tham nhũng của
dân, còn địa chủ phong kiến ngày xưa có ăn chơi cũng là tiền của họ. Bây
giờ có ông quan hàng trăm ha đất như Chủ tịch Bình Dương thì bọn địa
chủ sao so được anh nhỉ?”
Qua chỗ hai người kéo cày,
tôi bảo: “Bây giờ khác xưa rồi, bây giờ có tận bốn đứa học sinh kéo bừa
cơ”. Mọi người cười ồ, ông quan này cũng gật đầu đồng tình làm mình thấy
lạ là một ông quan có thái độ vui thế. Đi một đoạn, ông hỏi: Ở huyện
nào đấy? Không hiểu ông định hỏi quê quán hay nơi ở nhưng không tiện hỏi
lại, nên tôi trả lời: Tôi ở ngay HN đây thôi. Và cứ thắc mắc không biết
ông này là ai.
Cho đến khi về nhà mới biết
đó là ông Lê Như Tiến – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh
niên, Thiếu niên, Nhi đồng của Quốc hội. Chính ông này đòi phải ra nghị
quyết về Biển Đông hôm trước.
Có thể nói, những hiện vật
trưng bày trong cái gọi là Triển lãm này là một mô hình đấu tố mới, nhằm
lấp liếm, bào chữa cho những tội ác đối với ngay cả những đồng bào của
mình, đối với những người có đầu óc và tri thức làm giàu cho quê hương
đất nước. Bỗng dưng một ngày đẹp trời họ được hưởng nhờ thành quả Mác –
Lenin xếp họ vào “giai cấp bóc lột”. Và họ bị cướp đoạt, bị tra tấn, bị
bắn, bị giết và “CCRĐ hoàn thành thắng lợi”.
Cố thuyết minh viên chỉ vào
hai chiếc áo rách mà rằng:“Đây là hai chiếc áo của nông dân, bị bọn địa
chủ bóc lột thậm tệ. Nhưng không phải tất cả các địa chủ đều xấu, mà vẫn
có những địa chủ tốt”. Khi hết buổi thuyết minh, tôi nói với cô ta: “Cô
thuộc bài, nhưng nói có những địa chủ tốt là sai”. Cô ta hỏi lại: “Sai
chỗ nào ạ”. Tôi đáp:“Cô có hiểu Trần Phú đã viết Trí, Phú, Địa, Hào đào
tận gốc, trốc tận rễ” hay không mà bảo có địa chủ tốt? Tốt sao phải
đào?”. Cô ta ấp úng: “Nhưng mà những điều đó đã qua hơn 50 năm rồi ạ”.
Tôi hỏi lại: “Vậy sao chiếc áo rách này hơn 50 năm vẫn còn giữ?”. Cả
phòng triễn lãm cười vang.
Thật ra, tranh luận với cô ta
thì chẳng có mấy tác dụng. Nhưng điều thú vị, là chính những người tham
gia vào xem triển lãm lại là những người luôn có những cái thở dài và
lắc đầu ngán ngẩm mà không dám phản ứng khi bên cạnh, bên ngoài là hàng
loạt công an. Một người chụp ảnh liên tục các hiện vật lầm bầm trong
miệng: “Đ.M, cứ tưởng là chúng nó phục thiện, biết nhận lỗi, ai ngờ lại
bày trò lưu manh này ra”.
Và khi chụp hình xong, anh ta
kết luận: “Thôi, cái hay hôm nay, là chúng nó đưa ra để dân biết rằng
cái giai cấp địa chủ, phong kiến ngày xưa chẳng là cái đ. gì so với bọn
quan cộng sản tham nhũng hôm nay”.
(Còn tiếp)
Hà Nội, Ngày 9/9/2014
Triển lãm CCRĐ: Khoét thêm vết thương để bao che tội ác? Phần II
J.B Nguyễn Hữu Vinh
Thật ra,
trước khi đến tham dự cuộc Triễn lãm này, hẳn nhiên là mọi người dân
Việt Nam từ già đến trẻ không ai không ít nhất một vài lần trong đời đã
được nghe, được nói đến sự rùng rợn, sự bất nhân trong cuộc CCRĐ đã từng
xảy ra trên đất nước ta. Thế nên, việc người ta đến, để xem, để tham
quan, tham dự không chỉ là việc xem nó ra sao, mà điều cơ bản là để xem
thái độ nhìn nhận với những tội ác đã gây ra như thế nào.
Như trên đã nói, việc trưng bày hiện vật tại cuộc
Triển lãm này, gợi nên một cuộc đấu tố mới, mà nạn nhân là oan hồn của
hàng trăm ngàn người đã chết, đã điêu đứng, đã tán gia bại sản trong
biến cố cả xã hội lên đồng cướp đoạt có tổ chức mang tên CCRĐ.
Hiện vật xưa và hiện thực nay: Chân mình cứt lấm bê bê
Những vật dụng đời thường của người dân xưa kia được
mua sắm bằng sức lao động, trí tuệ và công sức mồ hôi, nước mắt của họ
được đưa ra như những bằng chứng tố cáo họ đã “bóc lột người dân Việt
Nam hết sức thậm tệ” mới có những thứ này. Đó là sập gụ, tủ chè, nồi
đồng, áo quần đẹp.. bên cạnh người nông dân bị bóc lột là tấm áo vá
chằng vá đụp, ngôi nhà tranh vách đất được tạo dựng lại. Nhìn những vật
dụng này, nó gợi cho người xem lòng căm thù bọn bóc lột. Sự bóc lột đó
ra sao? Đó là những chiếc thùng hai đáy, khi người vay đến đáy trên và
khi trả thì phải trả đáy dưới. Thế là bóc lột, thế là ngồi mát, ăn bát
vàng. Mặc dù việc vay, trả là thỏa thuận giữa người vay và người cho
vay.
Thế nhưng, khi xem những hiện vật kia, những câu hỏi
sau đây hiện ra cần lời đáp. Đó là vì sao, ngày xưa Đảng nhất định phải
lãnh đạo nhân dân lật đổ địa chủ thống trị, cướp bóc, bắn giết họ và
tiêu diệt họ?
Nếu những vật dụng như đang trưng bày kia đã nung nấu
căm thù của người dân? Vậy thì ngày nay người dân sẽ xử lý thế nào với
những cán bộ cộng sản đi những chiếc xe trị giá 3.000 con trâu? Những ngôi biệt thự giá hàng ngàn cây vàng mà cán bộ cộng sản “mượn” của dân nhưng không trả trong khi dân còn phải tự tử để lấy tiền phúng viếng cho con đi học?
Nếu vì những chiếc thùng hai đáy kia làm cho người
dân khốn khổ. Thì nhân dân Việt Nam ngày nay cần phải làm gì khi họ
nghiễm nhiên bị trấn lột từ phía nhà nước từ tiền viện phí, học phí, giá
cả, xăng dầu, các loại thuế, phí từ cầu đường, cho đến nhà vệ sinh… và
cả nghĩa địa. Thậm chí ngay cả nhà cửa đất đai cha ông họ đổ máu xương
mới xây dựng lên được mà đảng thích áp đặt ra sao thì buộc người dân
phải chịu như vậy, nếu không thì đã có… nhà tù và súng đạn?
Nếu người nông dân phải vùng lên lật đổ chính quyền
phong kiến ngày xưa, vì quan lại sống trong những ngôi nhà đẹp đẽ trái
ngược với những ngôi nhà đất xiêu vẹo, thì ngày nay, sau hơn hai phần ba
thế kỷ theo sự lãnh đạo của đảng đi cướp phá giai cấp bóc lột, họ sẽ
phải làm gì khi những đảng viên đang sống trong những biệt thự xa hoa, lộng lẫy? còn người dân sống trong những“đặc khu ổ chuột giữa Sài Gòn”, Hà Nội, thậm chí bị cướp mất đất đai nhà cửa khi phải lưu vong trên chính quê hương mình?
Phải chăng, tội lỗi của địa chủ, quan chức phong kiến ngày xưa là ở chỗ họ không biết cách có cô em nuôi cho tiền xây biệt thự
lộng lẫy như Tổng Thanh tra Chính phủ, không biết cách dán hộp các tông
ngoài giờ kiếm tiền mua nhà khủng như Thống đốc ngân hàng nhà nước Lê
Đức Thúy, không biết cách trồng cao su xây biệt thự như Chủ tịch Bình Dương hoặc không biết đẻ con nhiều tiền để xây dinh cơ khổng lồ như Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương?
Thực chất, những địa chủ khi xưa, những quan lại
phong kiến thời đó, họ chỉ thiếu và thua một điều: Họ không đủ khả năng
và không có cơ hội để trơ trẽn và bất chấp liêm, sĩ, nhân cách như những
đảng viên ưu tú kia của Đảng CS. Có lẽ, cái hạn chế của bọn đế quốc,
phong kiến so với đạo đức, văn minh CS là chỗ đó, tức là đã không tạo ra
được những cán bộ ưu tú như “Đảng ta”. Và kết cục là đã thua, “đảng ta”
đã cướp được chính quyền từ họ.
Bên cạnh tôi, các nhà báo, đài truyền hình đua nhau
phỏng vấn, ghi hình những người nói lên cảm xúc khi thăm triển lãm, ca
ngợi cuộc CCRĐ vĩ đại. Một người đang “chém gió” hăng say trước máy quay truyền hình rằng: “Nhiều tác phẩm như Tắt Đèn, Kim Lân… nhưng bây giờ tôi mới thấy một chiếc áo nông dân vá chùm vá đụp…”. Tôi hỏi ông ta:
- Thưa ông, ông nghĩ gì cuộc CCRĐ để nhằm “đưa lại
ruộng cày cho nhân dân”, giờ ruộng đất lại vào tay quan chức của nhà
nước, của đảng. Vậy ông nghĩ gì và liệu có phải làm lại cuộc CCRĐ đó
không?
Câu trả lời của ông ta là: Chính sách đất đai là sở
hữu toàn dân, nhà nước quản lý, là nọ, là kia… nhưng ruộng đất bây giờ
ai chiếm hữu thì… tôi không biết.
Thùng hai đáy, công cụ bóc lột của địa chủ ngày xưa.
Luật cộng sản, công cụ cướp đoạt của cộng sản ngày nay.
Nạn nhân ca ngợi thủ phạm và mơ ước tiếp tục CCRĐ
Với súng, đạn, sắt thép và nhà tù cùng với hệ thống
loa tuyên truyền triền miên, dai dẳng mọi nơi mọi lúc, thật sự đảng CS
đã làm được một điều kỳ diệu: Tẩy não người dân.
Cái gọi là Cuộc cách mạng tư tưởng và văn hóa của
Cộng sản thành công đến mức các nạn nhân tự nguyên tung hô, ca ngợi thủ
phạm. Đau đớn và xót xa cho thân phận những kẻ cả tin và mê muội đến tận
cùng. Tôi đã từng nghe về những nạn nhân cho đến khi bị đảng chặt đầu
vẫn hô vang “Hồ Chủ tịch muôn năm” hay “Đảng CS muôn năm” mà không thể
nào tin nổi.
Thế nhưng, đời lắm sự bất ngờ.
Trong phòng triển lãm, một ông già, ngực đeo mấy tấm huân
chương tự xưng là con địa chủ, xúm quanh là các phóng viên truyền hình.
Ông đang say sưa kể cho các phóng viên về truyền thống mấy đời yêu nước
của nhà mình. Nào là ông cậu của bố ông là ông Hai Hiên, người làm đầu
bếp đã đầu bỏ thuốc đầu độc cả Trung đoàn lính Pháp tại Hà Nội trong vụ
Hà Thành đầu độc nổi tiếng trước đây và bị chặt đầu, còn ông thì đi bộ
đội chiến đấu vì đảng, vì nước. Tôi hỏi ông:
- Bác cho biết, cuộc trưng bày này có ý nghĩa gì không? khi mà quan chức nhà nước giờ còn nhiều đất đai hơn cả địa chủ ngày xưa?
- Nếu bây giờ có CCRĐ, thì bác sẽ xung phong làm đao
phủ để đi chém những thằng đã chiếm lại đất đai, tài sản của nhân dân,
của những người nghèo. Hiện nay còn nhiều tầng lớp ăn trên ngồi trốc.
- Vì sao?
- Vì bây giờ nó bóc lột dân tợn quá.
- Bây giờ vẫn còn bóc lột sao?
- Bóc lột quá đi chứ.
- Xin hỏi bác thêm một câu: Vừa rồi, bác nói một
câu là nhờ có “bác Hồ”. Vậy “bác Hồ” là người đứng đầu chính phủ lúc bấy
giờ có chịu trách nhiệm gì về vấn đề này không? Hay mấy giọt nước mắt
đó ông đã phủi hết trách nhiệm về tội ác của CCRĐ?
- Nói thế thì… hôm nay tôi không mang một tài liệu của Hoàng Tùng nói về việc này…
Vậy đấy, với những nạn nhân, họ vẫn luôn coi “bác Hồ” và đảng vô tội. Đó mới là thành công, mới là ngoạn mục.
Tò mò, tôi gặp lại ông sau triển lãm. Ông cho biết:
Ông tên là Lê Đình Phúc, năm nay 73 tuổi. Bố ông là Lê Đình Hàm, một
người có công với đảng và tuyệt đối tin tưởng “bác Hồ”. Thế nhưng, khi
cơn bão CCRĐ do đảng CS đưa đến, lưỡi hái của đảng đã không chừa cả
người bạn của đảng là bố ông. Ông Lê Đình Hàm bị bắn chết cùng một lúc
với bà Nguyễn Thị Năm vào ngày 09/7/1953 tức là 29/5 âm lịch.
Điều mà ông tâm đắc là cho đến nay, là ngay khi bị bắn chết, bố ông vẫn hô to: “Hồ Chủ tịch muôn năm”, “Đảng Lao động VN muôn năm” và
coi đó như hành động vẻ vang chứng tỏ sự vô tội của bố mình. Tiếc thay,
dù đã hô thật to cả Đảng và “Bác” thì cái mạng cũng không thể bảo toàn.
Nghe ông say sưa kể, tôi chợt nghĩ: Không rõ, nếu có “Bác” ở đó, thì
liệu “bác” có cứu Cụ Lê Đình Hàm khỏi lưỡi hái của đảng hay không?
Và từ đó đến nay, ông đi khiếu nại từ trung ương đến
địa phương, nhưng chưa có chỗ nào giải oan cho bố ông, ngoại trừ ông
Trần Đức Lương cấp cho bố ông Huân Chương kháng chiến. Ông đưa tấm ảnh
ba cái đầu đặt trên đất nói rằng: Đây là đầu của Hai Hiên, cậu bố ông đã
bị Pháp giết man rợ khi đầu độc nhà bếp của chúng. Tôi buồn cười bảo:
- Đầu độc giết cả trung đoàn của Pháp mà nó giết
thì có man rợ bằng bây giờ dân không làm gì mà đưa vào đồn công an ra
còn cái xác và được báo là tự tử không ông?
Ông ngẩn mặt nhìn tôi rồi nói: “Anh nói đúng, nhưng… thẳng thắn quá”.
Video: Phỏng vấn tại Triển lãm CCRĐ:
(Còn nữa)
Hà Nội, Ngày 10/9/2014
N.H.V.