NGUYỄN HƯNG QUỐC
Mấy tuần vừa qua, Mỹ liên tục lên án gay gắt việc Trung Quốc
bồi đắp và xây dựng các đảo nhân tạo ở Trường Sa và kêu gọi Trung Quốc
ngừng ngay tức khắc những hành động mà họ cho là phi pháp, khiêu khích
và nguy hiểm ấy. Mặc kệ, Trung Quốc vẫn tiếp tục xây dựng, thậm chí còn
đặt cả mấy khẩu pháo trên những hòn đảo nhân tạo ấy. Chuyện gì sẽ xảy ra
trên Biển Đông?
Theo tôi, sẽ có một trong ba kịch bản sau đây:
Thứ nhất, Biển Đông sẽ châm ngòi cho cuộc chiến tranh giữa Trung Quốc và Mỹ.
Điều này, thật ra, đã có nhiều người nói đến từ lâu. Một số học giả đưa
ra các lý do khiến Trung Quốc sẵn sàng mở một cuộc chiến tranh với Mỹ,
trong đó, có ba lý do chính: Một, là một nước có nền kinh tế lớn thứ hai
trên thế giới, Trung Quốc cần khẳng định vị thế siêu cường của mình, ít
nhất là trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương, và sự khẳng định ấy chỉ
có thể thực hiện được qua chiến tranh. Hai, sự phát triển kinh tế của
Trung Quốc hiện nay đã bắt đầu khựng lại, sự phân hoá giàu nghèo càng
ngày càng trở nên to lớn, sự bất mãn của dân chúng càng ngày càng sâu
sắc, xu hướng đòi hỏi dân chủ càng ngày càng mạnh mẽ, Trung Quốc cần một
cuộc chiến tranh để nâng cao chủ nghĩa quốc gia, thống nhất lòng dân và
dập tắt mọi ngọn lửa phản kháng, từ đó, duy trì sự thống trị của đảng
Cộng sản. Ba, để tiếp tục phát triển, Trung Quốc rất cần nhiên liệu mà
Biển Đông, theo họ, là nguồn chứa dầu khí thuộc loại lớn nhất thế giới,
do đó, họ xem việc chiếm cứ Biển Đông là một “lợi ích cốt lõi”, không
thể nhân nhượng, ngay cả khi họ phải trực tiếp đối đầu với Mỹ.
Về
phía Mỹ, có nhiều lý do để họ ngại một cuộc đối đầu quân sự như vậy.
Chiến tranh ở Afghanistan và Iraq chưa chấm dứt. Tình hình chính sự ở
Trung Đông vẫn còn ngổn ngang. Dân chúng Mỹ đã bắt đầu mệt mỏi với việc
can thiệp ở nước ngoài. Tổng thống Barack Obama chỉ còn một năm rưỡi nữa
là hết nhiệm kỳ, chắc chắn ông không muốn tham dự vào một cuộc phiêu
lưu mới đầy bất trắc. Tổng thống kế tiếp cũng chắc không muốn mở đầu một
nhiệm kỳ bằng chiến tranh. Đó là chưa kể kinh tế Mỹ, một mặt, vẫn chưa
hồi phục hẳn; mặt khác, có quan hệ chặt chẽ với kinh tế Trung Quốc. Chỉ
có hai lý do có thể khiến Mỹ vượt qua tất cả những sự khó khăn và trở
ngại ấy: Một, Trung Quốc quyết định khống chế hoàn toàn con đường hàng
hải đi ngang qua Biển Đông; và hai, Trung Quốc nổ súng trước vào máy bay
hay chiến hạm của Mỹ.
Chuyện Trung Quốc nổ súng trước không phải
không có khả năng xảy ra. Nó có thể xảy ra một cách cố ý với một sự
tính toán rõ rệt từ nhà cầm quyền Trung Quốc nhưng cũng có thể xảy ra
một cách ngẫu nhiên và bất ngờ, hay nói theo giáo sư Michael Auslin, như
“một tai nạn” khi máy bay hoặc chiến hạm hai bên đụng vào nhau gây ra
thương vong, từ đó, dẫn đến những phản ứng mạnh mẽ từ cả hai phía và hậu
quả là chiến tranh sẽ bùng nổ.
Một cuộc chiến tranh giữa Mỹ và
Trung Quốc chắc chắn sẽ vô cùng khốc liệt và rất dễ dẫn đến nguy cơ lan
rộng thành chiến tranh thế giới, và đặc biệt, chiến tranh hạt nhân. Viễn
cảnh ấy chắc chắn sẽ làm chột dạ mọi người. Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn
có thể khẳng định vị thế siêu cường trong khu vực của mình bằng một cuộc
chiến tranh khác, ví dụ, chiến tranh với một nước đang tranh chấp nào
đó. Đó là những nước nào? Có ba nước tranh chấp biển và đảo quyết liệt
nhất với Trung Quốc: Nhật Bản, Philippines và Việt Nam. Trong ba nước
ấy, mạnh nhất là Nhật Bản. Về quân sự, trừ vũ khí hạt nhân, có khi Nhật
Bản còn mạnh hơn cả Trung Quốc. Hơn nữa, sau Nhật Bản là Mỹ. Có lẽ Trung
Quốc sẽ không phiêu lưu vào cái nơi nguy hiểm và không nắm chắc phần
thắng ấy. Nước yếu nhất là Philippines. Nhưng Philippines lại có liên
minh về quốc phòng với Mỹ. Nếu Trung Quốc muốn tránh đương đầu với Mỹ,
họ cũng sẽ không gây chiến với Philippines. Chỉ còn lại Việt Nam là vừa
yếu vừa thân cô thế cô, dễ đánh nhất. Bởi vậy, chúng ta có kịch bản thứ
hai: Chiến tranh giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Trong bài “Why A
War Between China And Vietnam Is Inevitable” đăng trên tờ Business
Insider vào tháng 7 năm 2011, Dee Woo cho chiến tranh giữa Trung Quốc và
Việt Nam là chuyện không thể tránh khỏi. Ông cho cuộc chiến tranh ấy
phục vụ lợi ích của chính quyền ở cả hai nước: Trung Quốc thì muốn chiếm
trọn Trường Sa và, từ đó, Biển Đông, còn Việt Nam thì muốn làm lệch
hướng sự quan tâm của dân chúng để không ai còn lên án những thất bại
thảm hại về phương diện kinh tế và xã hội của nhà cầm quyền. Nhưng Dee
Woo lại vẽ nên một viễn cảnh thê thảm của Việt Nam: sau khi tấn công cả
trên biển lẫn trên đất liền, Trung Quốc sẽ phá huỷ toàn bộ các cơ sở hạ
tầng của Việt Nam rồi rút về, để lại ở Việt Nam một cảnh tan hoang và
thậm chí, nội chiến triền miên cả nửa thế kỷ sau cũng chưa chắc đã hồi
phục được.
Viễn cảnh ấy, tuy bi quan, nhưng không có gì quá đáng.
Tương quan lực lượng của Việt Nam và Trung Quốc hiện nay khác xa với
thời chiến tranh biên giới vào năm 1979. Trung Quốc không những giàu hơn
về kinh tế mà còn có kho vũ khí, khi tài cũng như các phương tiện phục
vụ chiến tranh dồi dào và tối tân hơn Việt Nam cả mấy chục lần. Việt
Nam có đổ thêm bao nhiêu tiền để mua sắm vũ khí thì cũng không thể nào
bắt kịp được Trung Quốc. Hơn nữa, cần lưu ý: Đánh nhau trên bộ người ta
còn có thể sử dụng chiến thuật du kích và huy động chiến tranh nhân dân
nhưng trên mặt biển, yếu tố quyết định nhất vẫn là vũ khí và kỹ thuật.
Thua vũ khí và thua kỹ thuật là thua hẳn cuộc chiến. Chắc chắn chính
quyền Việt Nam biết rõ điều đó nên họ vẫn tiếp tục chịu đựng và nhân
nhượng. Nếu sách lược này kéo dài mãi, chúng ta sẽ có kịch bản thứ ba:
Trung Quốc bất chiến tự nhiên thành.
Nên nhớ một trong những sách
lược chính của Trung Quốc ở Biển Đông là sách lược tằm ăn dâu (salami
slicing). Họ cứ lấn dần dần. Lấn đến cỡ nào Việt Nam cũng nhịn, đến một
lúc nào đó, tất cả những gì họ muốn đều biến thành hiện thực. Họ tuyên
bố về đường lưỡi bò bao trùm lên 80% diện tích Biển Đông của Việt Nam:
Việt Nam nhịn. Họ đem giàn khoan đến thềm lục địa Việt Nam: Việt Nam
nhịn. Họ tái tạo bãi đá ngầm thành đảo nhân tạo: Việt Nam nhịn. Một lúc
nào đó, họ tuyên bố thành lập vùng nhận dạng hàng không: Việt Nam lại
nhịn. Thậm chí, họ có thể chiếm nốt các hòn đảo khác ở Trường Sa: Việt
Nam cũng vẫn tiếp tục nhịn. Đến lúc đó, thực tình họ chả cần đánh nhau
với Việt Nam làm gì: Họ đã có tất cả những gì họ muốn. Và đến lúc ấy,
mâu thuẫn giữa Việt Nam và Trung Quốc không còn nữa. Chỉ còn mâu thuẫn
trong nội bộ Việt Nam: giữa nhân dân và một chính quyền bất lực, nhu
nhược và đớn hèn.
NGUỒN: FB NGUYỄN HƯNG QUỐC
